هیپوگنادیسم و ناباروری در مردان

هیپوگنادیسم

آندروژن ها نقش بسیار مهمی در گسترش و حفظ عملکردهای باروری و جنسی مرد، ترکیب بدن، سلامت استخوان و رفتار ایفا می کنند. پایین بودن سطح آندروژن های در گردش خون در رحم می تواند باعث ایجاد اختلالات در رشد جنسی مردان، و در نتیجه ایجاد اختلالات مادرزادی در دســتگاه تناسلی مرد شود.
بعدها در زندگی، این اختلال ممکن اســت باعث کاهــش باروری، اختلال عملکرد جنسی، کاهش تشکیل عضله، اختلالات متابولیســم چربی و اختلالات شــناختی شود. سطح تستوسترون با پیری اندکی کاهش می یابد. علائم و نشانه های ایجاد شده در اثر این کاهش می تواند یک بخش طبیعی از پیری محسوب شود. با این حال، سطح پایین تستوسترون با چاقی ، بیماریهای ِ مزمن و متعدد همراه اســت و برخی از بیماران علامت دار ممکن است از درمان با تستوسترون نفع ببرند.

هیپوگنادیسم چیست؟

هیپوگنادیسم بیشتر در مردان مسن، در مردان چاق، مردان همزمان مبتلا به بیماری های دیگر و در مردانی که وضعیت سلامتی خوبی ندارند، شایع است.
طبقه بندی هیپوگنادیسم
هیپوگنادیسم در اثر نارسایی بیضه ها، یا دراثر اختلال و بی نظمی در یک یا سطوح متعددِ محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-گناد ایجاد می شود. هیپوگنادیسم را میتوان با توجه به اختلال در سطح طبقه بندی کرد:
1. بیضه ها( هیپوگنادیسم اولیه)
2. هیپوتالاموس و هیپوفیز (هیپوگنادیسم ثانویه)
3. هیپوتالاموس/هیپوفیز و گنادها(هیپوگنادیسم در مردان بالغ)
4. اندام های هدف آندروژن(عدم حساسیت و مقاومت آندروژن)

 

هیپوگنادیسم با منشا بیضه ای در مردان (هیپوگنادیسم اولیه)

نارسایی بیضه ای اولیه شایعترین علت هیپوگنادیسم است و منجر به سطوح کم تستوسترون، تضعیف اسپرماتوژنز و افزایش گنادوتروپین ها میشود. مهمترین انواع بالینی هیپوگنادیسم اولیه شامل سندرم کلاین فلتر و تومورهای بیضه ای هستند. سندرم کلاین فلتر 0.2 درصد از جمعیت مردان را تحت تاثیر قرار میدهد.کلاین فلتر شایعترین هیپوگنادیسم در مردان و رایجترین ناهنجاری کروموزومی عددی باXXY،47 است. این سندرم به دلیل عدم جدایی در طی تقسیم میوتیک پدری یا مادری سلولهای زایای ایجاد میشود. تومورهای بیضه ای، شایعترین نوع سرطان در مردان جوان بعد از بلوغ هستند. در 25 درصد از مردان مبتلا به تومورهای بیضه، کمبود تستوسترون بعد از درمان ایجاد می-شود.

هیپوتالاموس و هیپوفیز (هیپوگنادیسم ثانویه)

نواقص اصلی هیپوتالاموس یا هیپوفیز باعث نارسایی بیضه ای ثانویه می¬شود. شناسایی هیپوگنادیسم اهمیت بالینی زیادی دارد چرا که می¬تواند پیامدِ پاتولوژی هیپوفیز )از جمله پرولاکتینمی( باشد و باعث ناباروری شود که می¬توان با تحریک هورمونی در اکثر بیماران مبتلا به هیپوگنادیسم ثانویه به حالت اول بازگرداند.
انواع هیپوگنادیسم ثانویه:
1. هیپرپرولاکتینمی
2. هیپوگنادیسم هیپوگنادوتروپیک ایزوله
3. سندرم کالمن: این اختلالات با اختلال در ترشح هیپوتالاموس یا عمل GnRH و در نتیجه تضعیف ترشح هیپوفیزی LH و FSH مشخص می¬شوند. خطای مادرزادی دیگر در مهاجرت یا لانه گزینی نورون های ترشح کننده GnRH منجر به سندرم کالمن می شود. مهمترین علامت، تأخیر اساسی در بلوغ است که متداول ترین علت به تأخیر افتادن بلوغ است.
4. نقص ثانویه GnRH
5. کم کاری غده هیپوفیز
6. آدنومای هیپوفیز
7. سندرم پرادر-ویلی
8. هیپوپازی آدرنال مادرزادی با هیپوگنادیسم هیپوگنادوتروپیک
9. سندرم Pasqualini

 هیپوگنادیسم مردان ناشی از نقص در عملکرد مختلط هیپوتالاموس/هیپوفیز و گنادها:

ترکیب نارسایی بیضه ای اولیه و ثانویه منجر به سطوح کم تستوسترون و سطوح متغیر گنادوترپین میشود. سطح گنادوترپین به نارسایی اولیه یا ثانویه وابسته است. همچنین این بیماری به عنوان هیپوگنادیسم با شروع دیررس و هیپوگنادیسم مرتبط با سن شناخته شده است.

ارزیابی تشخیصی:

هیپوگنادیسم براساس علائم ماندگار و نشانه های مربوط به کمبود آندروژن و ارزیابی سطوح همواره کم تستوسترون )حداقل در دو نوبت (با یک روش معتبر تشخیص داده می شود.

علایم بالینی:

کم بودن سطح آندروژن های در گردش ممکن است با علائم و نشانه هایی همراه باشد. تاخیر در بلوغ، بیضه های کوچک، ناباروری مربوط به فاکتورهای مرد،کاهش موی بدن، ژنیکوماستی،کاهش توده بدون چربی بدن و قدرت عضله، چاقی احشایی، کاهش میل و فعالیت جنسی، اختلال در نعوظ، نعوظ شبانه کمتر یا تقلیل یافته، گُرگرفتگی، تغییرات در خلق و خو، خستگی و عصبانیت، اختلال در خواب، سندرم متابولیک، مقاومت به انسولین و کاهش عملکرد شناختی.
مدیریت بیماری:
هدف از درمان بازگرداندن سطح تستوسترون به مقدار فیزیولوژیکی در مردان با سطح همواره کمِ تستوسترون سرم و علائم وابسته به کمبود آندروژن است. هدف بهبود کیفیت زندگی، حسِ خوب بودنِ عملکرد جنسی، تقویت عضله و تراکم ماده معدنی استخوان است.
• موارد استعمال درمان با تستوسترون:
تاخیر در بلوغ) ایدیوپاتیک، سندرم کالمن(، سندرم کلاین فلتر با هیپوگنادیسم، اختلال عملکرد جنسی و تستوسترونِ کم توده استخوانی کم در هیپوگنادیسم، مردان بالغ با تستوسترون کم و علائم متعدد ارجح و سازگار و علائم هیپوگنادیسم پس از درمانِ ناموفق چاقی و ابتلای همزمان به چند بیماری، کم کاری هیپوفیز، دیس ژنز بیضه و هیپوگنادیسم

 موارد منع استعمال درمان با تستوسترون:

سرطان پروستات، سرطان پستان مردان، آپنه شدید خواب، ناباروری مردان- تمایل شدید برای داشتن فرزند، هماتوکریت بیش از 0.54 درصد، علائم مجاری ادراری با شدت کمتر ناشی از هیپرپلازی خوش¬خیم پروستات، نارسایی مزمنِ قلبی شدید.

انتخاب نوع درمان:

فراورده های دارویی متعددی برای درمان هیپوگنادیسم در دسترس هستند که در مسیر تجویز و فارماکوکینتیک و عوارض جانبی با هم فرق دارند و بایستی با تصمیمِ مشترک پزشک و بیمار انتخاب شوند. در مرحله اول درمان، فراورده های دارویی کوتاه اثر به داروهای طولانی اثر ترجیح داده می شوند، که ایجاد هرگونه عارضه جانبی را میتوان فوراً مشاهده کرد و درصورت نیاز درمان را متوقف کرد. داروهای موجود شاملِ فراورده های دارویی خوراکی، تزریق های داخل عضلانی و ژل و چسب های ترانس درمال هستند.

فرآورده های دارویی

1. آندکانوات تستوسترون: آندوکانواتِ تستوسترون، به طور گسترده استفاده می شود و مطمئن ترین سیستم رسانش خوراکی دارو است و به ندرت باعث افزایش سطح تسوسترون بالایِ رنج متوسط می شود از این رو، به ندرت با عوارض جانبی همراه است در تجویز خوراکی جذبِ دارو به دریافت همزمان غذای چرب بستگی دارد. همچنین آندودکانوات تستوسترون به صورت تزریق داخل عضلانی طولانی اثر دردسترس است. این دوره طولانیِ عمل، غلظتِ نرمال سطح سرمی تستوسترون را برای کل دوره تضمین میکند، اما درصورت ظهورِ پیامدها، دوره نسبتاً طولانی شستشو ممکن است باعث ایجاد مشکلاتی شود.

2. سیپیونات و انانتات تستوسترون: سیپیونات و انانتات تستوسترون به صورت سیستم های رسانش داخل عضلانی کوتاه اثر دردسترس هستند )در فواصل 2-3 هفته) که فرآورده های دارویی ایمن و معتبری هستند. با این حال، این داروها ممکن است باعث ایجاد نوسانات در تستوسترون سرم )از سطح بالا تا سطح کمتر از نرمال) شوند و متعاقباً با دوره های متناوب سلامتی و دوره های پاسخ بالینی غیررضایت بخش همراه هستند. همچنین با افزایش سرعت اریتروسیتوز همراه هستند.

3. تستوسترونِ ترانس درمال: فراورده های تستوسترونِ ترانس درمال به صورت چسب یا ژل های پوستی در دسترس هستند. این داروها یک سطح تستوسترون سرمِ نرمال و یکدست به مدت 24 ساعت فراهم می¬کنند. اثرات جانبی رایج شامل سوزش پوست در محل استفاده )چسب ها( و احتمال انتقال بین افراد درصورت عدم اتخاذ اقدامات احتیاطی مناسب می باشند.

4. تستوسترون دهانی و زیرزبانی: تستوسترون دهانی و زیرزبانی، سیستم های رسانش موثری هستند که به خوبی قابل تحمل هستند و می توانند یک دستاورد یکنواخت و موثر سطح تستوسترون فیزیولوژیکی با تجویز روزانه ارائه دهند.

اختلال نعوظ در مردان

نعوظ

نعوظ یک پدیده پیچیده اســت که نتیجه یک تعادل ظریف و هماهنگ عصبی، عروقی و بافتی اســت. این پدیده شامل اتساع شریانی، شل شــدن عضله صاف، و فعال شدن مکانیسم انسداد وریدی اجسام غاری است.

اختلال نعوظ

اختلال نعوظ به ناتوانی در ایجاد یا نگهداری نعوظ کافی برای داشتن یک رابطه ی جنسی لذت بخش اطلاق می¬شود و یکی از چهار مشکل شایع جنسی مردان است. اختلال نعوظ ممکن اســت بر سلامت جســمانی و روانی تاثیر بگذارد و در کیفیت زندگی افراد مبتلا و همسر آن ها تاثیر قابل توجهی بگذارد. شواهدی که تأیید میکند که اختلال نعوظ می تواند یک تظاهر زودرس بیماری عروق کرونر و بیماری عروق محیطی باشد، در حال افزایش است.
اختلال نعوظ را نباید تنها به عنوان یک مسئله کیفیت زندگی در نظر گرفت، بلکه به عنوان یک علامت بالقوه هشــدار دهنده بیماریهای قلبی عروقی است.
میزان بروز ناتوانی جنسی با بالا رفتن سن افزایش می یابد. 35درصد مردان بالای 60 سال از ناتوانی جنسی رنج می برند. در یک مطالعه در میان مردانی که به دنبال کمک های پزشــکی برای اختلال نعوظ بودند از هر چهار نفر، یکی جوانتر از 40 سال بود، و تقریباً 50 درصد از مردان جوان از اختلال نعوظ شدید شکایت داشــتند.

تحریک جنسی مردان

تحریک جنسی مردان، فرآیند پیچیده‌ای است که مغز، هورمون‌ها، احساسات، اعصاب، عضلات و عروق خونی در آن درگیر هستند؛ بروز مشکل در هر کدام از این عوامل می‌تواند منجر به اختلال نعوظ شود. استرس و مشکلات روانی نیز می‌تواند سبب ایجاد یا وخیم‌تر شدن اختلال نعوظ گردد.
گاهی اوقات، ترکیبی از مشکلات جسمی و روانی باعث ایجاد اختلال می‌شوند؛ مثلاً: یک مشکل جسمی کوچک که از سرعت چرخه‌ی واکنش جنسی شما می‌کاهد، ممکن است سبب ایجاد اضطراب راجع به نگه‌داشتن نعوظ شود؛ این اضطراب هم می‌تواند منجر به اختلال نعوظ شود یا آن را وخیم‌تر سازد.

دسته بندی

ناتوانی نعوظ معمولا بر اســاس علت آن به ســه دسته تقسیم می شود که عبارتند از اختلال نعوظ جسمی، روانی و مخلوط. با این حال، این طبقه بندی باید در بســیاری از موارد با احتیاط استفاده شــود چون خیلی از موارد بیماری مخلوط وجــود دارد. از این رو پیشــنهاد به استفاده از اصطلاح های ناتوانی جنسی منشا گرفته از عضو یا منشا گرفته از روان می شود.

ارزیابی تشخیصی

اولین گام در ارزیابی اختلال نعوظ همیشه یک شرح حال دقیق بالینی و جنسی از بیمار و همسرش است این مهم است که در طول شرح حال یک فضای آرام و مطمئن برای بیمار فراهم شود. این فضا پرسش در مورد نعوظ و دیگر جنبه های فعالیت جنسی را آســان میکند و به توضیح روش های تشخیص و درمانی به بیمار و همسرش کمک میکند.

معاینه فیزیکی

هر بیمار باید تحت یک معاینه فیزیکی متمرکز بر دستگاه ادراری تناســلی، غدد درون ریز، عروق و سیستم عصبی قرار گیرد. یک معاینه بالینی ممکن است تشخیص ناپیدا، مانند بیماری پیرونی، ضایعات تناسلی پیش بدخیم یا بدخیم، بزرگی پروستات، بی نظمی یا ندول در پروستات را نشان دهد.

ارزیابی سفتی شبانه آلت

ارزیابی شبانه سفتی و نعوظ آلت تناسلی در حداقل دو شب انجام می شــود. آلت باید حداقل به 60 ٪سفتی ضبط شده بر روی نوک آلت تناسلی مرد برسد که بیش از 10 دقیقه طول بکشد.

علل جسمی اختلال نعوظ

در موارد بسیاری، اختلال علت جسمی دارد. عمده‌ترینِ این علت‌ها عبارتند از:
• بیماری قلبی
• گرفتگی عروق خونی (آترواسکلروز)
• کلسترول بالا
• فشار خون بالا
• دیابت
• چاقی
• سندرم متابولیک – وضعیتی که در آن فشار خون، سطح انسولین، چربی دور کمر و سطح کلسترول افزایش می‌یابند
• بیماری پارکینسون
• مالتیپل اسکلروز (MS)
• بعضی از داروهای تجویزشده توسط پزشک
• استعمال دخانیات
بیماری پیرونی (Peyronie’s disease) – تشکیل بافت اسکار داخل آلت تناسلی
• الکلیسم (اعتیاد به الکل) و دیگر حالات سوء‌مصرف مواد
• مشکلات خواب
• روش‌های درمانی برای سرطان‌ یا بزرگ‌شدگی پروستات
• عمل‌های جراحی در ناحیه‌ی لگن و نخاع یا وارد آمدن آسیب‌ به آن‌ها

علل روانی اختلال نعوظ

مغز در آغازِ مجموعه‌ای از فرآیندهای جسمی که سبب نعوظ می‌شوند، نقشی کلیدی دارد؛ نخستین فرآیند، تحریک جنسی است. عواملی می‌توانند با تداخل در احساسات جنسی، سبب اختلال نعوظ یا افزایش وخامت آن گردند. این عوامل عبارتند از:
• افسردگی، اضطراب یا سایر مشکلات روانی
• استرس
• مشکلات رابطه که ناشی از استرس، برقراری ضعیف ارتباط یا عوامل دیگر می‌باشد.

ریسک‌فاکتورها

با افزایش سن، امکان دارد مدت زمان لازم برای رسیدن به نعوظ بیشتر شده و از سفتی آن کاسته‌شود؛ ممکن است برای کسب و نگه‌داشتن نعوظ به تماس مستقیم بیشتری با آلت خود نیاز پیدا کنید.
ریسک‌فاکتورهای مختلفی می‌توانند منجر به اختلال نعوظ شوند، از جمله:
• بیماری‌ها، مخصوصاً دیابت یا بیماری‌های قلبی
• استعمال دخانیات، که جریان خون را در وریدها و شریان‌ها محدود می‌کند، می‌تواند در طولانی‌مدت موجب بروز بیماری‌های مزمن قلبی و در نتیجه اختلال نعوظ شود.
• داشتن اضافه وزن، به ویژه چاق بودن
• بعضی از روش‌های درمانی، مثل: جراحی پروستات یا پرتودرمانی برای سرطان
• آسیب‌ها، به خصوص اگر اعصاب و شریان‌هایی که نعوظرا کنترل می‌کنند، آسیب ببینند
• داروها، شامل: داروهای ضدافسردگی، آنتی‌هیستامین‌ها و داروهای کاهنده‌ی فشار خون، مسکن‌ها و داروهای مرتبط با بیماری‌های پروستات
• مشکلات روانی، مانند: استرس، اضطراب یا افسردگی
• استعمال مواد مخدر و مصرف الکل، مخصوصاً اگر به مقدار زیاد و برای مدت‌های طولانی مصرف شوند.


عوارض ثانویه

عوارض ثانویه‌ی ناشی از اختلال نعوظ عبارتند از:
• عدم رضایت از روابط جنسی
• استرس یا اضطراب
• احساس خجالت یا پایین آمدن عزت نفس
• مشکلات رابطه

گزینه درمانی

به عنوان یک قانون، اختلال نعوظ را می توان بــا موفقیت با روش های رایج درمان کرد، اما قابل علاج قطعی نیست. تنها استثناهای این قانون اختلال نعوظ روانی، اختلال نعوظ شریانی پس از سانحه در بیماران جوان و علل هورمونی کــه به طور بالقوه میتوان درمان اختصاصی انجام داد.

داروهای خوراکی

داروهای ذکر شده در پایین مهارکننده فسفودی استراز 5 هستند.
سیلدنافیل
تادالافیل
واردنافیل
آوانافیل

تا به امروز، هیچ مطالعاتی از مطالعات چند مرکزی دو و یا سه سو کور جهت مقایسه اثر بخشی و یا ترجیح بیمار برای سیلدنافیل، تاداالفل، واردنافیل و آوانافیل در دسترس نیست.

داروهای تزریقی

تزریق مواد وازواکتیو داخل اجســام غاری، اولین درمان پزشکی برای اختلال نعوظ از بیش 20 سال قبل است آلپروستادیل؛ ،اولین و تنها داروی تأیید شــده برای درمان داخل اجســام غاری برای درمان اختلال نعوظ است.

درمان ترکیبی

درمان ترکیبی یک بیمار را قادر می ســازد مزایای اســتفاده از حالت های مختلف داروهایی که استفاده می کند را بداند و با استفاده از دوزهای پایینتر هر دارو، عوارض جانبی آن ها را کاهش دهد.

پیشگیری

بهترین راه پیشگیری از اختلال نعوظ، در پیش گرفتن یک سبک زندگی سالم و مدیریت بیماری‌هاست؛ برای مثال:
• به کمک پزشک‌تان، دیابت، بیماری‌های قلبی یا سایر بیماری‌های مزمن خود را مدیریت کنید.
• بطور منظم، برای چک‌آپ شدن و انجام آزمایش‌های غربالگری، به پزشک مراجعه نمایید.
• استعمال دخانیات را متوقف کنید و از مصرف مواد مخدر بپرهیزید.
• بطور منظم ورزش کنید.
• در جهت کاهش استرس اقدام نمایید.
• برای کاهش اضطراب، افسردگی یا سایر مشکلات روانی، از کارشناسان کمک بگیرید.

 

 

سرطان بیضه

باروری در مردان و پسران نابالغ سرطانی

سرطان بیضه: 

بیضه بافتی است که از سلول های متفاوتی تشکیل شده است.دربیضه ی انسان 108 سلول وجود دارد. در بیضه انسان به ازای هر 100 سلول،2سلول بنیادی وجوددارد.انواع مختلفی از سلولهای بنیادی در موجودات یافت میشود.اما سلولهای بنیادی اسپرماتوگونی از نظر اینکه قادر به انتقال اطلاعات وراثتی به نسل بعد از خود میباشند،حائز اهمیت هستند.بنابرین این سلول ها را می توان به عنوان منبع با ارزشی به منظور تحقیقات مورد استفاده قرارداد.سلول های بنیادی اسپرماتوگونی کاربردهای مهمی در درمان ناباروری مردان دارند.تمامی سلولهای بیضه توانایی تبدیل شدن به سلولهای سرطانی را دارند.اما سلولهای بنیادی اسپرماتوگونیا(سلول های جنسی) بیشتر میتوانند دچار تغییر شوند و سرطان سلولهای جنسی بیضه (Testicular Germ Cell Tumor:TGCT) را تشکیل دهند.

سرطان سلولهای جنسی بیضه، 95 درصد سرطانهای بیضه را تشکیل میدهد.این نوع سرطان در مقابل دیگر سرطانها نادر میباشد.سرطان بیضه برخلاف سایر سرطانها که معمولا در سنین بالا بوجود می آیند،بیشتر در مردان جوان 15تا40 سال بوجود می آید.سرطان بیضه در مقابل شیمی درمانی بسیار حساس میباشد.بیشتر از 80 درصد بیماران مبتلا به این نوع سرطان بهبود میابند.

اثر درمان های ضد سرطان بر روی سلول های زایای جنسی:

امروزه یکی ار علل ناباروری در مردان،از بین رفتن سلولهای بنیادی اسپرماتوگونیا،در اثر درمانهای ضد سرطان نظیر شمی درمانی و پرتودرمانی می باشد. باوجود اینکه سعی می شود از ترکیبات دارویی کم ضرر برای بیماران سرطانی استفاده شود اما 10تا100 دردصد بیماران سرطانی درمان شده کاهش شاخص منی را نشان میدهند.کاهش شاخص منی بسته به نوع سرطان،سن،نوع ترکیبات بکارگرفته شده،دوز و مدت درمان در افراد مختلف متفاوت است.بطور متوسط 15 تا 30 درصد افراد برای همیشه عقیم باقی میمانند.

باتوجه به افزایش بقای بیماران مبتلا به سرطان پس از درمان،بویژه  کودکان و رسیدن آنها به سنین باروری،اهمیت درمان ناباروری پس از درمان سرطان،دراین افراد دو چندان می شود.با این حال با توجه به پیشرفت های موجود در درمان سرطان،یافتن راه های حفظ باروری در مردان و پسران نابالغ مبتلا به سرطان تحت درمان های ضد سرطان از اولیت های متخصصان علوم باروری به حساب می آید.

سرطان بیضه در مقابل شیمی درمانی بسیار حساس میباشد.بیشتر از 80 درصد بیماران مبتلا به این نوع سرطان بهبود میابند.

روش های حفظ باروری:

روش های حفظ باروری را در می توان با توجه به طیف سنی بیماران به دو دسته تقسیم کرد:

  • روشهای حفظ باروری در مردان بالغ مبتلا به سرطان
  • روشهای حفظ باروری در پسران  نابالغ مبتلا به سرطان

تمامی سلولهای بیضه توانایی تبدیل شدن به سلولهای سرطانی را دارند.اما سلولهای بنیادی اسپرماتوگونیا(سلول های جنسی) بیشتر میتوانند دچار تغییر شوند و سرطان سلولهای جنسی بیضه (Testicular Germ Cell Tumor:TGCT) را تشکیل دهند.

روش های حفظ باروری در مردان بالغ مبتلا به سرطان:

  1. معمول ترین روش حفظ باروری در مردان مبتلا به سرطان،انجماد مایع منی و استفاده از اسپرم آنها برای لقاح آزمایشگاهی،پس از درمان سرطان است.
    اخذ و انجماد نمونه های اسپرم قبل از شیمی درمانی و پرتودرمانی و استفاده از آن برای تزریق داخل سیتوپلاسمی اسپرم یا IVF شانس باروری مردان رهایافته از سرطان را تا50%افزایش داده است.
    افزون برآن،مطالعات عارضه ژنی خاصی را پس از تواد حاصل از اسپرم منجمد گزارش نکرده اند.این روش به علت دسترسی به بافت فعال بیضه و نیز اسپرماتوزوآی موثر،روشی به نسبت در دسترس میباشد. این روش در حال حاضر امکان حفظ باروری را فراهم میکند.
  2. تقسیم سلولهای زایای بیضه در مردان بالغ به وسیله ی تزریق آنالوگهای هورمون های آزادکننده گنادوتروپین هاGnRH قبل از انجام شیمی درمانی یا پرتودرمانی به حساسیت کمتر این سلولها نسبت به درمان های سیتوتوکسیک منجر میشود.
    اگر درمان با دوز های بالای آگونیست های GnRH بلافاصله پس از انجام شیمی درمانی تا حدود 10 هفته ی اول انجام شود،سلول های زایای باقیمانده را برای تقسیم تحریک میکند.
    افزایش تحریک ترشح تستسترون نیز نتیجه ی مثبت دیگری است که در تزریق گنادوتروینها بدست می آید.
    باتمام تلاش های فوق،این احتمال که اختلالات ژنتیکی ناشی از شیمی درمانی،در محتوای ژنتیکی متولدان تاثیرگذارباشد،استفاده از این روش را با ابهام مواجهه میکند.

روش های حفظ باروری در پسران نابالغ مبتلا به سرطان:

حفظ باروری در پسران نابالغ مبتلا به سرطان،باتوجه به عدم وجود اسپرماتوژنز فعال،با مشکلاتی روبرو است.  مهمترین این مشکلات عدم امکان انجماد اسپرم و نیز عدم تمایز سلول های اسپرماتوگونی در بیضه است.بنابرین،حفظ باروری آنها بر اساس یکی از سه محور زیر بنا خواهد شد:

  1. جداسازی سلولهای اسپرماتوگونی و تلاش برای کشت و بلوغ آنها در شیشه یا میزبان ثانویه با هدف نهایی تولید اسپرم برای IVF
  2. جداسازی سلولهای اسپرماتوگونی از بافت منجمد شده بیضه پس از درمان سرطان و پالایش سلولهای سرطانی و پیوند مجدد آنها پس از بهبودی
  3. جداسازی و انجماد بافت بیضه و تلاش برای پیوند مجدد بافت بیضه پس از بهبودی.پیوند بیضه برای اولین بار توسط Jhon Hunter در سال1767 صورت گرفت.

سرطان سلولهای جنسی بیضه، 95 درصد سرطانهای بیضه را تشکیل میدهد.این نوع سرطان در مقابل دیگر سرطانها نادر میباشد.سرطان بیضه برخلاف سایر سرطانها که معمولا در سنین بالا بوجود می آیند،بیشتر در مردان جوان 15تا40 سال بوجود می آید.

نتیجه گیری

درمان بیش از 70% سرطانها در مردان و پسران نابالغ با استفاده از اشعه و شیمی درمانی موفقیت آمیز بوده است.اما متاسفانه دردصد بالایی از آنها در بلوغ دچار ازواسپرمی و یا کاهش تعداد چشمگیر تعداد اسپرم میشوند. این امر میتواند کیفیت زندگی آن ها را به خطر بیاندازد.
انجماد،کشت،پیوند سلول های اسپرماتوگونی و انجماد و پیوند قطعات بافت بیضه یکی از راههای درمان ناباروری برای این افراد میباشد.

عوامل تاثیرگذار بر کیفیت اسپرم

عوامل تاثیر گذار بر کیفیت اسپرم

امروزه 50 درصد از علل ناباروری در زوجین مربوط به مردان می باشد که با کیفیت پایین اسپرم در مایع سمن همراه است. برای یک لقاح موفق، اسپرم باید از لحاظ شکل و ساختار، حرکت، تعداد و یکپارچگی DNA کیفیت بالایی داشته باشد. هر گونه اختلال درکیفیت اسپرم مانند بد شکلی اسپرم، کاهش حرکت اسپرم، کاهش تعداد اسپرم و شکست DNA اسپرم می¬تواند منجر به ناباروری در مردان شود. فاکتورهای مختلفی می توانند بر کیفیت اسپرم مردان اثر گذارند.

عوامل تاثیرگذار بر کیفیت اسپرم

وزن

اضافه وزن یا چاقی مي توانــد پيــش زمينــه بســياري از بيماري هــايی ماننــد ديابــت، بيماري هـاي قلبـي-عروقی و سـرطان باشد. تحقیقات نشان داده است که اضافه وزن، کیفیت اسپرم‌ها را تحت تاثیر قرار می دهد. و میزان باروری مردان را کاهش می‌دهد. چاقی باعث کاهش حرکت اسپرم، اختلال در نعوظ و تغيير هورمون هاي توليد مثلي می گردد. مطالعات ثابت کرده اند که DNA ی اسپرم مردان چاق دارای آسیب‌هایی است که نتیجه نهایی آن عدم باروری می باشد. در برخي تحقيقات دیگر گزارش شده است كه كاهش وزن در افراد چاق به بهبود كيفيت مايع منی و هورمون هاي توليد مثلي منجر مي شود. به همین دلیل داشتن یک رژیم غذایی سالم، ورزش کردن و داشتن فعالیت بدنی نقش اساس در کنترل وزن و حفظ کیفیت اسپرم ها دارد.

 

عوامل تاثیر گذار بر کیفیت اسپرم

نوع تغذیه بر کیفیت اسپرم و باروری مردان تاثیر دارد. در مردانی که رژیم غذایي متعادلی دارند. شش برابر افزایش باروری نشان داده شده است. مصرف چربي های اشباع نشده، آنتي اکسیدان ها (ویتامین ها)، میوه ها و سبزیجات می تواند بر روی باروی مردان موثر باشد. مصرف ماهي و امگا3، روی، ويتامينC ، ويتامين Eباعث افزایش تعداد اسپرم و افزایش اشکال طبیعی اسپرم می شود.

مصرف نوشیدنی های شیرین شده با شکر باعث کاهش حرکت اسپرم می شود. تحقیقات در دانشگاه هاروارد نشان داده است. که مصرف غذاهای حاوی مقادیر زیاد چربی های اشباع مثل همبرگر و سیب زمینی سرخ شده و چربی های موجود در گوشت قرمز، لبنیات پرچرب به کیفیت اسپرم صدمه می زند.

همچنین مطالعات دیگر نشان داده اند که مصرف کم فولات (ویتامین B9 یا اسید فولیک) توسط مردان، احتمال ناهنجاری های کروموزومی را در اسپرم افزایش می دهد، در نتیجه باروری تخمک ها بواسطه ی اسپرم های غیرطبیعی منجر به سقط جنین یا ناهنجاری های جنین می گردد. بهترین راه تامین اسید فولیک مورد نیاز بدن مردان، مصرف مولتی مکمل ها یا افزودن مواد غذایی سرشار از این ماده ی مغذی به رژیم غذایی می باشد.

مواد غنی از اسید فولیک عبارتند از:

سبزیجات از جمله اسفناج، کلم بروکلی و کاهو
• لوبیا، نخودفرنگی، عدس
• میوه هایی همچون لیمو، موز، طالبی، هندوانه، پرتقال، کیوی، انبه
• قلوه و جگر
• زرده ی تخم مرغ، شیر، دانه های آفتابگردان

تغذیه از عوامل تاثیرگذار بر کیفیت اسپرم

استرس و اضطراب

پژوهش های انجام شده نشان داده است. که استرس و اضطراب در مردان بر روابط زناشویی تأثیر گذار است و باعث کاهش اسپرم می‌گردد. برخی از مردانی که در معرض استرس روانی قرار می‌گیرند. نابارور هستند .پیروی از یک الگوی خواب مناسب، رژیم غذایی مناسب، ورزش کردن، مشارکت در جمع دوستان، مشارکت در فعالیت های اجتماعی و… به کاهش استرس و اضطراب کمک می کند.

 

اضطراب از عوامل تاثیرگذار بر کیفیت اسپرم

 

عوامل فیزیکی

تحقیقات نشان داده است که عوامل فیزیکی مانند دما، ضربه و… باعث کاهش کیفیت منی، افزایش بروز سرطان بیضه و کارآیی ضعیف اسپرماتوژنز و… می شوند.
• دما
دمای ایمن برای اسپرم ها 34.5 درجه سانتی گراد است. یعنی دمایی پایین تر از دمای داخل بدن (37 درجه سانتی گراد). بنابراین اسپرم سازی در کیسه ی بیضه که خارج از بدن قرار دارد انجام می شود. تا اختلالی در تولید اسپرم ایجاد نشود. شنا در استخرهای آّب گرم سونا، جکوزی و کار کردن در محیط های گرم مانند خشک¬شویی، نانوایی و یا کارخانه ذوب آهن، می تواند دمای بیضه ها را افزایش دهد. و تولید و بلوغ اسپرم ها را تحت تاثیر قرار دهد. لازم به ذکر است که استفاده طولانی مدت از لپ تاپ هنگامی که بر روی پاها قرار دارد. می تواند باعث افزایش دمای بیضه ها و در نهایت منجر به کاهش کیفیت اسپرم شود.

 

عوامل محیطی تاثیرگذار

 

ضربه

اغلب ضربه های وارده به بیضه، تصادفی بوده که در طی فعالیت های ورزشی، تصادفات و یا در اثر برخورد اشیاء ایجاد می شوند. ورزشکاران از جمله کسانی هستند که بیشتر دچار آسیب بیضه ای مانند چرخش بیضه ای و آسیب های اپیدیدیم می شوند.

ضربه به بیضه منجر به خروج آن از محل اصلی خود می شود و تشخیص آن بستگی به معاینات کامل فیزیکی و سیتی اسکن از لگن دارد. ضربه به بافت بیضه می تواند قسمت اعظمی از بافت بیضه را تخریب کند و بر کیفیت اسپرم، بلوغ سلول های زایای اولیه و فعالیت جنسی مرد تأثیر بگذارد. ضربه ی دو طرفه به بافت بیضه در مردان منجر به آزواسپرمی، کاهش هورمون های FSH، LH و تستوسترون می گردد.

 

تاثیر ضربه

 

عوامل شیمیایی

عوامل شیمیایی مانند دخانیات، داروها و برخی از مواد شیمیایی باعث مشکلاتی نظیر سرطان بیضه و برخی ناهنجاری¬های مادرزادی نظیر کریپتورکیدیسم میشود.
• دخانیات
بطور کلی مصرف سیگار، قلیان، ماری جوانآ و الکل یکی از عوامل کاهش کیفیت اسپرم ها می باشد. برای مثال سیگار حاوی بیش از 4000 ماده شـیمیایی است که بسیاري از آن ها سمی و سـرطان زا می باشند. مطالعـات نشان داده است. که سـیگار تـاثیر منفـی بـر پارامترهاي اسپرم دارد. در افراد سیگاري، میزان حجم منی، تعداد و تحرک اسپرم نسبت به افـراد غیـر سیگاري کمتر می باشد. علاوه بر این در افـراد سـیگاري میزان لکوسیت ها (گلبول سفید)، اسپرم هایی با سرهای غیر طبیعی در مایع منی افزایش می یابد.

نیکوتین

نیکوتین موجود در سیگار به راحتی از غشای سلول های بدن بخصوص اسپرم، عبور می کند. و با اجزای درون سلولی مانند پروتئین های مورد نیاز تقسیم سلولی واکنش می دهد، بدین ترتیب منجر به اختلال در تقسیم سلولی می شود. تحقیقات انجام شده بر روی حیوانات آزمایشگاهی نشان داده است که نیکوتین موجود در سیگار باعث اختلال در تولید اسپرم، آتروفی و تحلیل بیضه ها می شود. مصرف سیگار در مردان علاوه بر کاهش کیفیت اسپرم منجر به تولد نوزادانی با ناهنجاری های مادرزادی و مبتلا به سرطان می شود.

مصرف الکل با اثر بر روی سلول هاي لایدیگ که ترشح کننده هورمون تستوسترون می باشد. سطح هورمون تستوسترون در خون را کاهش می دهد. و منجر به اختلال در عملکرد سيستم تولید مثلی مردان می شود. مصرف الکل اغلب با کاهش ميل جنسي. اختلال در انزال (تأخير در انزال يا زود انزالي)، ناباروري و آتروفي بيضه همراه می باشد. کاهش تعداد اسپرم، اختلال در حرکت اسپرم، افزایش اشکال غیر طبیعی اسپرم، افزايش آسیب به DNA اسپرم از جمله عوارض مصرف نوشيدني هاي الکلي است. الکل در بلوغ داخل اپيديديمي اسپرم ها اختلال ايجاد ميکند، لذا اسپرم هاي نابالغ و رادیکال های آزاد افزایش می یابد که در نهايت توان باروري کاهش می یابد.

 

تاثیر مصرف سیگار و دخانیات بر کیفیت اسپرم

 داروها

امروزه یکی از علل ناباروری در مردان مصرف داروها گزارش شده است. داروها مي توانند به واسطه مکانیسم هایی که به صورت مستقیم و غیرمستقیم بر توليد اسپرم اثر می گذارند، بر کیفیت اسپرم و عملكرد جنسي مردان تأثيرگذارند و موجب نقص باروري شوند. برای مثال داروهای ضد افسردگی مهار کننده ی  انتخابی بازجذب سرتونین (SSRI ) باعث کاهش تعداد اسپرم، کاهش حرکت اسپرم، کاهش اشکال طبیعی اسپرم، کاهش هورمون های جنسی FSH،LH و T و افزایش آسیب DNAی اسپرم و تاخیر در انزال می شوند.
امروزه برای درمان بسیاری از بيماري هاي مقـاربتي و عفـوني مربـوط بـه دسـتگاه ادراري تناسلي از داروهای آنتی بیوتیک استفاده می شود مصرف برخی از داروهای آنتی بیوتیک مانند پنی سیلین، تترا سایکیلین، ايزونيازيـــد، استرپتومايـــسين و تايميكوزين بر کیفیت اسپرم اثر منفی دارند و منجر به کاهش حرکت اسپرم، کاهش تولید اسپرم، افزایش شکست DNA اسپرم می شوند.

 

تاثیر داروها بر کیفیت اسپرم

 

مواد شیمیایی

برخی از مواد شیمیایی باعث کاهش کیفیت اسپرم ها می شوند مانند پلوتونیوم که به طور گسترده در صنعت هسته ای استفاده می شود. اکسید اتیلین که یک ضدعفونی کننده ی شیمیایی است. سایر مواد شیمیایی که با کاهش کیفیت اسپرم همراه اند. عبارتند از کادمیوم، سرب، جیوه. این مواد باعث آسیب به سلول های سرتولی در نهایت منجر به اختلال در تولید اسپرم می شوند.

امروزه استفاده از آفت کشها خصوصاً توسط کشاورزان سهم نسبتا زیادی در اختلالات باروری دارند. مصرف آفت کش ها در کشور ما طبق آمار موجود حدود 22-21 هزار تن در سال. و حدود 2/1 %میزان مصرف جهانی است. چندین مطالعه بر روی مواجهه شغلی با آفت کشها و تاثیر مضر آن بر باروری انسان صورت گرفته است. که با به تاخیر انداختن بارداری بدون استفاده از وسایل پیشگیری بیشتر از 12 ماه، سقط خودبخودی، مرده زایی، کاهش وزن هنگام تولد و اختلالات رشدی را گزارش نموده اند.

تاثیر عوامل شیمیایی