اختلالات اسپرم و ناباروری در مردان

اختلالات اسپرم و ناباروری در مردان

ناباروری مردان به معنی ناتوانی اسپرم در بارور کردن تخمک می باشد. در این صورت، دستیابی به بارداری دشوار خواهد بود. عوامل مختلفی وجود دارد که می تواند منجر به ناباروری یک مرد شود. به طور کلی، ناباروری مردان به دلیل اختلالات اسپرم ، شایع ترین علل ناباروری در آن ها می باشد. در این حالت، منشأ ناباروری در تغییر کیفیت مایع منی، یعنی در اسپرم مشاهده می شود. این تغییرات را می توان با استفاده از تجزیه و تحلیل مایع منی تشخیص داد که در بیشتر موارد آستنواسپرمیا ، تراتوزواسپرمیا و آزواسپرمی وجود دارد.

علت اختلالات اسپرمی

اختلال در طی اسپرماتوژنز ، یعنی فرآیند تولید اسپرم، ممکن است منجر به تولید اسپرم های غیر طبیعی شود که می تواند بر مورفولوژی ، تعداد و / یا تحرک تأثیر گذارد.

هر اختلالی که بر کیفیت اسپرم تأثیر گذارد می تواند مانع باروری تخمک شود یا از آن جلوگیری کند. به عبارت دیگر ، کیفیت اسپرم در تعیین موفقیت آمیز بودن بارداری عاملی تعیین کننده ای می باشد.

به همین دلیل ، اختلالات یا ناهنجاری های اسپرم دلیل ناباروری مردان در نظر گرفته می شود. خبر خوب این است که با پیشرفت فناوری کمک باروری (ART) ، مردانی که به دلیل اختلالات  اسپرم، نابارور هستند می توانند فرزندان بیولوژیکی داشته باشند.

آزمایشاتی  که برای بررسی اسپرم ها استفاده می شود، تجزیه و تحلیل مایع منی نامیده می شود، همچنین به عنوان آزمایش اسپرم یا سمینوگرام شناخته می شود.

در صورت طبیعی بودن تمام پارامترهای اسپرم ، نمونه را نورموزواسپرمی می گویند. اختلال در اسپرم ممکن است در تحرک ، تعداد و مورفولوژی و زنده مانی و یا ترکیبی از آ نها در اسپرم دیده شود که در زیر به آن اشاره شده است.

 

1- تعداد غیر طبیعی اسپرم

یکی از دلایل ناباروری در مردان وجود تعداد کم اسپرم در انزال است. تعداد کم اسپرم احتمال باروری تخمک توسط یکی از اسپرم ها و ایجاد حاملگی را کاهش می دهد. بسته به شدت تغییر در تعداد اسپرم ، شرایط مختلفی می تواند رخ دهد: الیگوزواسپرمی ، کریپتوزواسپرمی و آزواسپرمی.

1-1- الیگوزواسپرمیا

الیگواسپرمیا یا الیگوزواسپرمیا زمانی تشخیص داده می شود که تعداد اسپرم به طور قابل توجهی کم باشد (زیر 15 میلیون در میلی لیتر). با توجه به معیارهای گزارش شده توسط سازمان جهانی بهداشت WHO ، نمونه منی وقتی حاوی حداقل 15 میلیون اسپرم در هر میلی لیتر انزال باشد ، طبیعی است.

با این حال ، هنگامی که اسپرم کمتر از این مقدار باشد اما بیش از 100000 اسپرم در هر میلی لیتر انزال داشته باشد ، گفته می شود که این یک نمونه الیگوزواسپرمی است. برای کسب اطلاع بیشتر در سایت اسپو مقاله  الیگوسپرامیا  را مطالعه کنید.

2-1- کریپتوزواسپرمیا

Cryptozoospermia به تعداد اسپرم بسیار کم اشاره دارد. اگر در انزال مرد کمتر از 100000 اسپرم در میلی لیتر وجود داشته باشد، نمونه کریپتوزواسپرمیا تشخیص داده می شود. بنابراین ، کریپتوزواسپرمیا نوعی الیگوزواسپرمیا است.

3-1 -آزواسپرمیا

آزواسپرمی نوعی اختلال اسپرم است که با صفر بودن تعداد اسپرم تشخیص داده می شود ، به عبارت دیگر هیچ اسپرمی در انزال مشاهده نمی شود. مردان آزواسپرمی می توانند انزال داشته باشند، اما وقتی مایع منی تجزیه و تحلیل می شود، هیچ اسپرم مشاهده نمی شود. این اختلال ، بسته به علت ایجاد آن ، می تواند به دو گروه تقسیم گردد:

آزواسپرمی انسدادی: هنگامی که عدم وجود اسپرم با مشکلات حمل و نقل اسپرم به مجرای ادرار همراه باشد.

آزواسپرمی غیر انسدادی:همچنین به عنوان آزواسپرمی ترشحی شناخته می شود ، به عنوان مشکلات تولید اسپرم تعریف می شود.

2- تحرک کم اسپرم (آستنواسپرمیا)

آستنواسپرمیا به معنی کاهش تحرک اسپرم می باشد. طبق معیار های WHO دو نوع تحرک برای اسپرم در نظر گرفته می شود:

تحرک پیش رونده: حالتی است که در آن اسپرم در امتداد یک خط مستقیم یا حول دایره های بزرگ شنا می کند.

تحرک غیر پیش رونده: شرایطی است که اسپرم حرکت می کند اما حرکت آن حول دوایر بسته بوده و یا در یک مسیر مستقیم نیست.به عنوان مثال حرکت ارتعاشی اسپرم در جای خود حرکت غیر پیش رونده محسوب می شود. اما حرکت زیگزاگی و رو به جلوی اسپرم حرکت پیش رونده به شمار می آید.

برای اینکه نمونه اسپرم طبیعی تلقی شود ، حداقل 40٪ اسپرم باید تحرک فعال داشته باشد و 32٪ قادر به حرکت پیشرونده باشند. اگر این نیازها برآورده نشود ، مرد مبتلا به آستنوزواسپرمیا تشخیص داده می شود. بر اساس درجه شدت ، می توانیم این اختلال را در سه گروه آستنواسپرمیای شدید ، متوسط یا خفیف طبقه بندی کنیم.

3-تراتواسپرمیا

در این اختلال، اشکال غیر طبیعی اسپرم یا تراتوسپرمییا در مایع منی دیده می شود. مورفولوژی طبیعی اسپرم دارای مشخصات زیر است:

  • سر بیضی شکل
  • قطعه یا گردن ضخیم
  • دم بلند و نازک

برای اینکه یک مرد اسپرم هایی با مورفولوژی طبیعی داشته باشد، بیش از 4% از اسپرم ها باید اشکال طبیعی داشته باشند. برعکس ، اگر کمتر از 4٪ اسپرم در انزال از نظر مورفولوژی طبیعی باشد ، نمونه با تراتوزواسپرمیا تشخیص داده می شود – بیش از 96٪ از کل تعداد اسپرم غیر طبیعی است.

4-هایپو اسپرمیا

هایپواسپرمیا به معنای داشتن حجم منی کمتر از 1.5 میلی لیتر است. حجم غیرطبیعی مایع منی می تواند به دلیل ناهنجاری در وزیکول سمینال یا در مجاری انزالی باشد.

اگرچه هایپواسپرمی می تواند دلیل ناباروی مردان باشد، اما همیشه اینطور نیست. دلیل اصلی این امر این می باشد که اگر غلظت و کیفیت اسپرم کافی باشد ، مرد مشکل می تواند باردار شود.

5- نکروزوما

اصطلاح نکرواسپرمی به مقدار زیاد اسپرم مرده در انزال اشاره دارد. برای اینکه یک مرد با وجود این بیماری بدون فرزند در نظر گرفته نشود ، حداقل 58٪ اسپرم موجود در انزال باید زنده باشد. به طور خلاصه ، اگر تعداد سلول های مرده اسپرم 58٪ یا بیشتر باشد ، نکرواسپرمیا تشخیص داده می شود.

6-ترکیب اختلالات اسپرم

اغلب اوقات ، نمونه ها نه تنها با اختلالات تک اسپرم تشخیص داده می شوند ، بلکه با ترکیبی از دو یا چند مورد نیز تشخیص داده می شوند. رایج ترین ترکیبات عبارتند از:

1-6- الیگوآستنوزواسپرمیا

الیگوآستنوزواسپرمیا به دلیل کم بودن تعداد اسپرم و تحرک ضعیف اسپرم ایجاد می شود. بنابراین، الیگوآستنوزواسپرما ترکیبی از الیگواسپرمیا و آستنواسپرمیا است. در چنین مواردی، غلظت اسپرم زیر 15 میلیون اسپرم در میلی لیتر است، همراه با درصدی از تحرک پیشرونده که زیر 32 درصد است. مردان مبتلا به الیگوآستنوزواسپرمی در دستیابی به حاملگی طبیعی مشکل خواهند داشت زیرا احتمال باروری تخمک توسط اسپرم کمتر است.

2-6- الیگو آستنو تراتوزواسپرمیا 
  • در موارد زیر تشخیص داده می شود:
  • تعداد اسپرم کم (کمتر از 15 میلیون در میلی لیتر)
  • تحرک ضعیف (کمتر از 32٪ قادر به پیشرفت هستند)
  • مورفولوژی غیرطبیعی (کمتر از 4٪ مورفولوژی طبیعی دارند)

درمان

کیفیت اسپرم در تعیین ارجاع بیمار به یک روش درمانی خاص باروری یک عامل تعیین کننده است.

بنابراین ، بسته به کیفیت اسپرم و تا زمانی که هیچ مسئله باروری دیگری وجود نداشته باشد ، درمان انتخابی ممکن است یکی از موارد زیر باشد:

تلقیح داخل رحمی (IUI)

وقتی کیفیت اسپرم خوب است  اما بارداری به طور طبیعی حاصل نمی شود ، این یک روش انتخابی است.

لقاح آزمایشگاهی (IVF)

در مواردی که کیفیت اسپرم تغییر کند ، IVF اولین انتخاب است. در بیماران با اختلالات شدید اسپرم ، IVF با ICSI ضروری است.

 

 

 

تحرک کم اسپرم ( آستنواسپرمیا) و ناباروری در مردان

یکی از علل ناباروری در مردان آستنوزواسپرمی یا آستنواسپرمی می باشد که بر تحرک اسپرم تأثیر می ­گذارد.آستنواسپرمیا معمولاً به عنوان اسپرم کند حرکت یا اسپرم تنبل شناخته می­شود. در طول این مقاله، ما علل تحرک ضعیف اسپرم و همچنین روش­های استفاده شده برای تشخیص آن، و بهترین گزینه ­های درمان را توضیح خواهیم داد.

1-تشخیص آستنواسپرمیا چگونه است؟

سمینوگرام یک آزمایش تشخیصی برای آستنواسپرمیا می باشد. در طی تجزیه و تحلیل اسپرم، یک قطره منی به زیر محفظه شمارش اسپرم (Makler یا Neubauer) در زیر میکروسکوپ وارد می ­شود و 100 اسپرماتوزوئید شمارش می­ شود. درصد اسپرم هایی که دارای تحرک پیشرونده هستند، درصد اسپرم های متحرک غیر پیشرونده (اسپرم هایی که حرکت دارند اما حرکت نمی­ کنند) و در نهایت درصد اسپرم های بی­ حرکت مشخص می­ شوند.

طبق معیارهای تعیین شده توسط سازمان جهانی بهداشت ( WHO) ، اسپرم هایی دارای حرکت طبیعی هستند که :

حرکت پیشرونده و غیر پیشرونده ی آنها برابر یا بیشتر از 40 % باشد.

حرکت پیشرونده اسپرم بالاتر از 32% باشد، یعنی می توان گفت که اسپرم قادر به حرکت به سمت جلو است.

1-1-تجزیه و تحلیل مایع منی

به گفته جنین شناس، لورا میفسود، تکرار تجزیه و تحلیل مایع منی قبل از تشخیص قطعی آستنواسپرمی بیمار، بسیار مهم است. تشخیص آستنواسپرمی یا هر تشخیص دیگر اسپرم با تجزیه و تحلیل اسپرم، اشتباه است، زیرا ممکن اختلال در اسپرم به دلیل یک عامل خارجی یا محیطی یا شرایط موقتی بیمار باشد. به همین دلیل، تکرار آزمایش اسپرم برای تأیید تشخیص ضروری است.

 

2-طبقه بندی آستنواسپرمیا به چه صورت می باشد؟

بسته به درصد اسپرم های بی تحرکی  که در نمونه بررسی شده وجود دارد، می توان انواع مختلفی از آستنواسپرمی را تشخیص داد. همانطور که در زیر مشاهده خواهید کرد، درجه های مختلف آستنواسپرمی به وضوح مشخص نشده است. تشخیص نهایی می تواند بر اساس نوع و سرعت حرکت و همچنین تعداد اسپرم های بی حرکت باشد. به طور کلی ، دو درجه شدت وجود دارد:

2-1- آستنواسپرمیا خفیف تا متوسط

این سطح زمانی تشخیص داده می شود که درصد اسپرم های بی حرکت، یا اسپرم هایی با تحرک ضعیف ، بین 60 تا 75 درصد باشد. اگر فقط تعداد کمی از اسپرم ها قادر به شنا باشند اما به تدریج به جلو حرکت کنند ، می توان آن را به عنوان آستنواسپرمی خفیف ارزیابی کرد.

22 -آستنواسپرمیا  شدید

در آستنواسپرمی شدید درصد اسپرم های بی حرکت نزدیک به 75-80٪ یا حتی بیشتر می باشد، می توانیم تشخیص دهیم که این یک مورد شدید آستنواسپرمی است. در واقع اگر تعداد اسپرم های دارای تحرک سریع و پیشرونده خیلی کم باشد ، به عنوان آستنواسپرمی شدید نیز شناخته می شود.

3-علل آستنواسپرمی چیست؟

علل آستنواسپرمی به طور دقیق مشخص نشده است. با این حال، گفته شده که تحرک اسپرم ممکن است تحت تأثیر عوامل زیر باشد:

  • وجود آنتی بادی های ضد اسپرم
  • مصرف بیش از حد الکل یا سایر مواد مخدر ( ماری جوانا و غیره)
  • سن بالا: بعد از 45 سال کاهش در تحرک اسپرم دیده می شود.
  • تب
  • قرار گرفتن در معرض عوامل سمی (کودها ، حلال های شیمیایی و غیره)
  • عفونت هایی که اسپرم را تحت تأثیر قرار می دهند.
  • تغذیه ضعیف
  • قرار گرفتن طولانی مدت در معرض گرما
  • مشکلات بیضه
  • Teratozoospermia ، که به تغییرات در شکل اسپرم اشاره دارد.
  • درمان های ضد سرطان مانند شیمی درمانی و رادیوتراپی
  • واریکوسل

وجود سایر اختلالات اسپرم مانند تراتوزواسپرمیا یا الیگوسپرمیا می تواند باعث آستنواسپرمی شود. در مجموع، همه آن ها باعث کاهش کیفیت پارامتر های اسپرم می شود. اصطلاح تراتوزواسپرمیا به ناهنجاری هایی گفته می شود که مورفولوژی اسپرم را تحت تأثیر قرار می دهند. از طرف دیگر، الیگوسپرمیا برای اشاره به وجود تعداد کم اسپرم در منی استفاده می شود.

4- درمان “اسپرم تنبل ” به چه صورت می باشد؟

در مورد گزینه های درمانی احتمالی، دو روش ممکن وجود دارد که بتوان حرکت اسپرم را بهبود بخشید یا حتی حرکت طبیعی اسپرم را بازیابی کرد:

5-درمان طبیعی به چه صورت می باشد؟

داشتن سبک زندگی سالم ، ترک عادت های سمی که ممکن است به کیفیت کلی اسپرم از جمله کیفیت اسپرم آسیب برساند ، مهم است. این می تواند در برخی موارد آستنواسپرمی خفیف یا متوسط ​​به بازیابی کمک کند.

6-درمان دارویی به چه صورت می باشد؟

برخی از داروها وجود دارد که می تواند برای افزایش کیفیت اسپرم و کاهش اختلال حرکت اسپرم مورد استفاده قرار گیرد. با این وجود ، این تنها در موارد خفیف ناباروری مردان به دلیل اختلال اسپرم موثر است. در موارد آستنواسپرمی شدید ، بازگرداندن باروری با هر یک از این گزینه های درمانی پیچیده است. تنها گزینه باقی مانده برای پدر شدن ، فناوری تولید مثل کمک (ART) خواهد بود.

7- آستنواسپرمی و ناباروری مردان

آستنواسپرمی دلیل ناباروری مردان است. هدف نهایی سلولهای اسپرم باروری تخمک و ایجاد موجودی جدید است. برای انجام این کار ، آنها باید از چندین موانع عبور کنند تا زمانی که بتوانند به لوله های فالوپ ، جایی که تخمک منتظر است ، برسند. از آنجا که تحرک اسپرم تحت تأثیر آستنواسپرمی قرار دارد ، دستیابی به این هدف پیچیده است.

به همین دلیل ، تلقیح داخل رحمی (IUI) در این موارد توصیه نمی شود. در طول دستگاه تناسلی زنان، اسپرم ها با موانع متعددی روبرو هستند: فقط چابک ترین و سریعترین اسپرم ها بر همه اسپرم های دیگر غلبه می کند و به هدف نهایی یعنی دیدار با سلول تخمک می رسند. هنگامی که اسپرم قادر به حرکت به جلو نیست، باردار شدن به طور طبیعی بسیار سخت می شود. در این موارد ، ART تنها گزینه باردار شذن است.

 

6-گزینه هایی برای رسیدن به بارداری

هنگامی که مردی آستنواسپرمی است و بنابراین نمی تواند همسر یا شریک زندگی خود را باردار کند، توصیه می شود بهترین روش درمانی لقاح آزمایشگاهی(IVF)  باشد.یا معمولی یا با استفاده از تزریق اسپرم داخل سیتوپلاسمی (ICSI). به طور خلاصه ، این گزینه های بالقوه درمان کمک به تولید مثل موجود است:

IVF معمولی

در موارد آستنواسپرمی خفیف، این روش بیشتر مورد استفاده قرار می گیرد. با این روش ، اسپرم به خودی خود تخمک را ملاقات میکند.

ICSI

در شدیدترین موارد آستنواسپرمی، ICSI اولین گزینه می باشد. برخلاف نسخه مرسوم، در این حالت، این جنین شناس است که اسپرم را به تخمک تزریق می کند ، بنابراین تحرک لازم نیست.

اهدای اسپرم

اگر حاملگی با هر یک از دو روش قبلی ذکر شده حاصل نشود، استفاده از اسپرم اهدا کننده تنها گزینه پدر شدن می باشد.

7-درمان های احتمالی آستنواسپرمی چیست؟

آستنواسپرمی کاهش تحرک اسپرم است. طبق اعلام سازمان بهداشت جهانی (WHO)، تحرک پیشرونده بیش از 32٪ (31-34٪) طبیعی تلقی می شود، در حالی که تحرک کلی (پیشرو + غیر مترقی) 40٪ (38-42٪) است.

هنگامی که در دو سمینوگرام انجام شده بر روی بیمار با یک دوره 2-3 ماهه تحرک کمتری یافت شود، آن را به عنوان آستنواسپرمی در نظر می گیرند. خط اول درمان باید در جهت بهبود عادت­ها و کیفیت زندگی باشد:

  • عدم استعمال سیگار
  • عدم نوشیدن الکل
  • عدم مصرف دارو
  • ورزش
  • اضافه وزن
  • داشتن رژیم غذایی متعادل و غیره.

در مورد درمان دارویی احتمالی، این باید همیشه توسط متخصص ارولوژی نشان داده شود که آندروژن ها ، hCG  ، بروموکریپتین، آلفا بلوکرها، کورتیکواستروئیدهای سیستمیک و مکمل های منیزیم در درمان آستنواسپرمی موثر نیستند. علاوه بر این، هورمون محرک فولیکول و آنتی استروژن ها در ترکیب با تستوسترون ممکن است درمان های مفیدی در بیماران منتخب باشد (همیشه تحت نظارت دقیق پزشکی توسط یک متخصص). درمان ناباروری ناشی آستنواسپرمی استفاده از تکنیک های کمک باروری است که  ورود اسپرم به تخمک را تسهیل می کند.