حجم مایع منی

حجم نرمال مایع منی در مردان به چه میزان است؟

یکی از اولین پارامترهای مورد مطالعه در سمینوگرام مرد، حجم مایع منی است. اگرچه حجم مایع منی به طور مستقیم به میزان اسپرم موجود در انزال اشاره نمی کند، اما چیزی که در اینجا مهم است، بررسی مقدار اسپرم انزالی برای رسیدن به رحم و دستیابی به لقاح و باروری طبیعی می باشد. معمولا وقتی در یک مرد حجم نرمال مایع منی کم می باشد، توصیه پزشک و متخصص، رعایت سبک زندگی مناسب است.

چگونه حجم اسپرم تجزیه و تحلیل می شود؟

حجم نمونه ی  انزالی بر حسب میلی لیتر با پیپت آزمایشگاهی اندازه گیری می شوند. به طور متوسط مقدار مایع منی در هر انزال در مردان بین 2 تا 4 میلی لیتر است. البته این حجم، بسته به جنبه های مختلف مانند پرهیز جنسی، استرس و غیره می تواند متفاوت باشد.

طبق اعلام سازمان بهداشت جهانی (WHO)، حجم انزال از 1.5 میلی لیتر، طبیعی تلقی می شود. نتایج بالاتر از این مقدار، تغییرات موثری را بر باروری نشان نمی دهند. با این حال، حجم انزال کمتر از این مقدار باعث ایجاد اختلالی به نام هیپواسپرمیا می شود.

تجزیه و تحلیل نمونه انزالی

تغییرات در باروری مردان

همانطور که در زیر خواهیم دید، تغییراتی در رابطه با میزان انزال وجود دارد که می تواند ظرفیت تولید مثل مردان را به خطر بیندازد. در بخش های بعدی، هر یک از این تغییرات را توصیف می کنیم.

  1. هیپواسپرمیا

هیپواسپرمیا یا مقدار کم مایع منی، باعث ناباروری مردان می شود. زیرا اگر کمتر از 1.5 میلی لیتر از حجم انزال دفع شود، عبور اسپرم از ناحیه آمپولا، در لوله های رحمی یعنی جایی که تخمک وجود دارد، دشوار است.

بهترین تکنیک کمک باروری مورد استفاده در افراد مبتلا به هیپواسپرمیا، تکنیک ICSI ، است. توسط این تکنیک مردانی که دارای تعداد کم اسپرم هستند توانایی باروری دارند. چرا که برای انجام این تکنیک مقدار بسیار کمی اسپرم مورد نیاز است.

نمونه منی در فرد هیپواسپرمیا

لازم به ذکر است که، قبل از تشخیص هیپواسپرمیا باید اطمینان حاصل شود که نمونه به درستی بدست آمده و کل انزال جمع آوری شده است. همچنین برای دستیابی به نمونه با حجم نرمال باید حداقل 2 روز از انزال جلوگیری کرد. در غیر این صورت حجم انزال کمتر از حد نرمال خواهد بود.

  1. آسپرمیا

یکی دیگر از عوارض جدی مرتبط با حجم انزال، آسپرمیا است. در این حالت مرد قادر به انزال نیست. و باید علت این عارضه در بیضه ها بررسی شود.

آسپرمیا دو علت اصلی دارد:

  • انزال رتروگراد: مایع انزالی خارج نمی شود، بلکه به داخل مثانه می ریزد.
  • انسداد یا عدم وجود هر یک از مجاری انزال.

علل آسپرمیا

  1. هایپراسپرمیا

در این حالت مایع منی بیش از مقدار طبیعی انزال برای یک مرد تولید می شود. هنگامی که مقدار مایع منی تخلیه شده از 6 میلی لیتر بیشتر باشد، ما آن فرد را هایپراسپرمی می نامیم.

هایپراسپرامیا منجر به ناباروری نمی شود و معمولا به علت اندازه بزرگ سمینال وزیکول است. چرا که بیش از 70٪ حجم انزال توسط سمینال وزیکول ساخته می شود. همچنین هایپراسپرمیا ممکن است به دلیل التهاب و یا پرهیز طولانی مدت انزال نیز ایجاد شود.

چگونه حجم انزال را افزایش دهیم؟

خروج مقدار کم انزال می تواند بدلیل جنبه های مختلفی اعم از هورمونی و یا آناتومی حاصل شود. انسداد مجاری انزالی یا کمبود آندروژن از دلایل اصلی آن است. بسته به دلیل هیپوسپرمیا، درمان آن متفاوت است.

داروهایی وجود دارند که می توانند به بهبود هیپوسپرمیا کمک کنند. اما به طور کلی توصیه می شود، از مصرف دخانیات یا الکل خودداری کنید و یک رژیم غذایی متعادل و سالم داشته باشید.

همچنین نوشیدن آب فراوان و آب میوه های طبیعی و همچنین مصرف میوه ها و سبزیجات تازه به دلیل داشتن ویتامین C زیاد و آنتی اکسیدان توصیه می شود.

توصیه هایی برای افزایش حجم منی

همچنین توصیه می شود، از روی به دلیل خاصیت آنتی اکسیدانتی بسیار بالا در رژیم غذایی استفاده شود. برخی از غذاهای غنی از روی که می توانند به افزایش میزان انزال کمک کنند شامل صدف ، لوبیا ، گوشت گاو یا آجیل هستند. لازم به ذکر است که این عادات سالم ممکن است در برخی از مردان کمک کننده باشد، اما در موارد شدیدتر  موثر نباشند.

چگونه می توان حجم اسپرم را افزایش داد؟

هیچ اقدام مشخصی برای افزایش حجم اسپرم وجود ندارد. چیزی که حائز اهمیت است، چگونگی بهبود کیفیت اسپرم می باشد. عواملی که کیفیت اسپرم را کاهش می دهند عبارتند از: تنباکو ، الکل، داروها، رژیم غذایی نامناسب، ریتم زندگی بسیار استرس زا، قرار گرفتن مداوم و مستقیم در معرض اشعه یا عوامل شیمیایی مضر برای سلامتی.

به منظور بهبود کیفیت منی، بهترین کار داشتن یک زندگی سالم است. که شامل:

  • غذای متعادل و سالم (مصرف منظم غذاهای غنی از آنتی اکسیدان را تشویق کنید)
  • حفظ وزن سالم (وزن اضافی برای کیفیت منفی منفی است)
  • کاهش استرس

با این وجود، آسیب شناسی هایی از جمله آژنزیس وازدفران، عفونت در غدد مانند وزیکول سمینال یا پروستات و … وجود دارند که می توانند باعث کاهش میزان انزال شوند. بنابراین بهترین کارمشورت با پزشک متخصص است.

آیا باروری طبیعی با حجم انزال کم امکان پذیر است؟

کاهش حجم انزال یا هیپواسپرمیا زمانی اتفاق می افتد که حجم مایع منی زیر 1.5 میلی لیتر باشد. از جمله شایع ترین علل هیپواسپرمیا می توان به سن مرد، جراحی پروستات، التهاب لگن و سیستم تولید مثل مردان اشاره کرد.

گاهی اوقات هیپواسپرمیا با کاهش غلظت اسپرم (الیگوزواسپرمیا) نیز همراه است، که به طور قابل توجهی احتمال دستیابی به باروری طبیعی را کاهش می دهد و به درمان های کمک باروری نیاز دارد.

 آیا حجم انزال همیشه یکسان است؟

خیر، حجم انزال بین مردان مختلف و حتی در یک مرد متفاوت است و عواملی مختلفی می توانند باعث تغییر در حجم مایع منی شوند.

نویسنده: زهرا روستا/ دکتری جنین شناسی