آگلوتیناسیون اسپرم و ناباروری در مردان

آگلوتیناسیون اسپرم و اثرات آن بر باروری مردان

براساس تعریف سازمان بهداشت جهانی، ناباروری از جمله اختلالات تولیدمثلی است که زوجین بعد از ۱۲ ماه رابطه جنسی منظم و حفاظت نشده، باروری نداشته باشند.به طور معمول تخمین زده میشود حدود ۱۵-۱۰ درصد زوجین دچار مشکل در ناباروری هستند.این زوجین برای آگاهی از علل ناباروری خود به مراکز تخصصی درمان ناباروری مراجعه می کنند.در ۳۰٪ موارد، علت ناباروری مربوط به زنان است، ۴۰٪ موارد، علت ناباروری در هر دو فرد است (عوامل زن و مرد همزمان)  و در ۳۰٪ موارد، علت ناباروری مربوط به مردان می باشد.دلایل زیادی وجود دارند که می توانند ناباروری در مردان را ایجاد کنند. یکی از رایج ترین مشکلات در مبحث ناباروری مردان، آگلوتیناسیون اسپرم است. تاکنون مطالعاتی در ارتباط با اثر آگلوتیناسیون بر اسپرم که منجر به ناباروری در مردان می شود مطالعاتی صورتی گرفته است.

 

تعریف آگلوتیناسیون

آگلوتیناسیون شامل تشکیل توده یا گروهی از اسپرم ها است که به دلایل مختلف به یکدیگر متصل می شوند.این اتصالات قوی مانع از حرکت طبیعی اسپرم می شوند که این اختلال در حرکت، موجب عدم توانایی اسپرم ها برای رسیدن به تخمک و باروری آن می شوند.

تشخیص آگلوتیناسیون اسپرم ساده است. تجزیه و تحلیل اسپرم انجام می شود. سپس از طریق بررسی نمونه در زیر میکروسکوپ، وجود یا عدم وجود توده ای از اسپرم های بهم چسبیده، مشاهده می شود.اسپرماتوئیدها می توانند از طریق سر_سر، دم _دم و یا دم _سر به هم متصل شوند و گروه هایی از اسپرم های بهم چسبیده تا ۲۰۰ سلول اسپرم را  تشکیل دهند.

بسته به چگونگی اتصالات، دو اصطلاح مختلف وجود دارد که معمولاً به عنوان مترادف استفاده می شوند.

  • آگلوتیناسیون(Agglutination): اسپرم های متحرک از سر و یا دم به یکدیگر متصل هستند، و سلولهای دیگری در بین آنها وجود ندارد.
  • تجمع و یا اگریکاسیون و یا کلامپینگ (Aggregation): اسپرم های بی تحرک به یکدیگر و یا سلولهای دیگری از جمله سلول های اپیتلیال ، بقایای سلول های مرده و یا موکوس متصل می شوند.

درجات مختلف آگلوتیناسیون

برای ارزیابی نوع تجمعات اسپرم های بهم چسبیده، درجات مختلفی از اگلوتیناسیون اسپرم ها وجود دارد:

  • درجه ۰ : بدون آگلوتیناسیون و چسبندگی
  • درجه کم (G1):کمتر از ۱۰ % اسپرم ها بهم متصل هستند.
  • درجه متوسط(G2):10 تا ۳۰ % اسپرم ها بهم متصل هستند.
  • درجه زیاد (G3): بیش از ۵۰% اسپرم ها بهم چسبیده هستند.

آگلوتیناسیون - اسپرم - ناباروری در مردان

آگلوتیناسیون شدید بر روی حرکت و ویسکوزیته مایع منی تاثیر می گذاردو به همین علت یکی از فاکتورهای مهم در ناباروری مردان محسوب می شود.

شایع ترین علت آگلوتیناسیون

شایع ترین علت آگلوتیناسیون به دلیل وجود آنتی بادی در مایع منی است. مولکول های آنتی بادی، غشای اسپرم را تشخیص داده و به آن ها متصل می شوند و توده ای از سلول های اسپرم بهم چسبیده را تشکیل می دهند.

به دلیل آنکه تمام مراحل اسپرماتوژنز در لوله های منی ساز صورت می گیرد و این لوله ها توسط سد خونی ـ بیضه ای از خون جدا شده اند. در تمام دوران زندگی انسان هیچ گاه اسپرم ها با خون در تماس نبوده و در نتیجه بعنوان عضو خارجی شناخته نمی شوند. هر عاملی که سبب شود این سد خونی ـ بیضه ای آسیب ببیند (مثل عفونت، ضربه فیزیکی، …)، سبب تشکیل آنتی بادی بر علیه اسپرم ها می شود.

آنتی بادی ضد اسپرم در مردان در موارد زیر دیده می شود:

  • وازکتومی
  • عفونت های مکرر بیضه (Orchitis) و اپیدیدیم که ناشی از ویروس واریسلا و یا یک عفونت باکتریایی باشد.
  • کریپتورکیدیسم
  • واریکوسل
  • مردان هموسکشوال
  • بیوپسی و ترومای بیضه
  • پیچ خوردگی بیضه
  • سرطان بیضه
  • استعداد ژنتیکی
  • بیماریهای مقاربتی (Sexually Transmitted Diseases)

علل مختلف آگلوتیناسیون

  • وجود آنتی بادی در مایع منی
  • غلظت بسیار زیاد انزال
  • تغییر در pH اسپرم به دلیل مشکلات غدد جانبی (بعد از عفونت یا التهاب).
  • افزایش دمای بدن به دلیل تب.
  • وجود تعداد زیاد سلول های اپیتلیال و یا سنگفرشی.
  • انواع خاصی از باکتری ها ممکن است آگلوتیناسیون اسپرم را تحریک کنند.

آگلوتیناسیون - اسپرم - ناباروری در مردان

درمان  آگلوتیناسیون اسپرم

اگر آگلوتیناسیون به دلیل تب یا عفونت باشد، پس از درمان تب یا عفونت و کمی انتظار، آگلوتیناسیون اسپرم باید از بین برود.در مواردی که آگلوتیناسیون خفیف یا متوسط ​​باشد، داروهای مختلفی وجود دارند که موجب کاهش یا از بین رفتن آگلوتیناسیون می شوند.

همچنین مکمل های حاوی ویتامین ها به ویژه ویتامین C توصیه می شود، زیرا ویتامین C پروتئین ضد آگلوتینین را فعال می کند.در موارد شدید، ممکن است که آگلوتیناسیون از بین نرود. اما برای دستیابی به باروری می توان از روش های کمک باروری(به طور مثال ICSI)  استفاده کرد.

به این صورت که در آزمایشگاه آندرولوژی، پس از دریافت نمونه، ظرفیت پذیری اسپرم انجام می شود. سپس اسپرم های متحرکی که قادر به حرکت تدریجی هستند از بقیه نمونه (که حاوی اسپرم های بهم چسبیده و غیر متحرک هستند) جدا می شوند.

سپس متخصص، بهترین اسپرم را برای قرار دادن در داخل تخمک انتخاب می کند.

جمع بندی:

آگلوتیناسیون به معنی اتصال اسپرم ها (چه متحرک و چه غیر متحرک) از سر به سر، دم به دم، و یا ترکیبی از هر دو مدل و یا اتصال اسپرم ها به رشته های موکوس یا سایر سلول ها می باشد.

حرکت اسپرم های بهم چسبیده معمولا نامنظم است، اما در آگلوتیناسیون از نوع شدید، اسپرم ها چنان آگلوتینه می شوند که حرکت آن ها محدود می شود. آگلوتیناسیون معمولأ وجود آنتی بادی بر علیه اسپرم را نشان می دهد.

آگلوتیناسیون - اسپرم - ناباروری در مردان

نویسنده: زهرا روستا/ دکتری جنین شناسی

Leave A Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *