چگونه تعداد اسپرم را چک کنیم؟

بسیاری از زوجین برای به دنیا آوردن فرزند تلاش می کنند. از آنجا که بسیاری از مسائل می تواند در بارداری مشکل ایجاد کند، هر دو شریک باید از نظر مسائل باروری ارزیابی شوند. اگر در باردار شدن مشکل دارید، ممکن است بخواهید تعداد اسپرم خود را آزمایش کنید.  می توانید برای اندازه گیری تعداد اسپرم خود از آزمایشاتی که می توان در خانه انجام داد، استفاده کنید. با این حال، اگر به پزشک خود مراجعه کنید، ارزیابی دقیق تر و کامل تری دریافت خواهید کرد.

تست را درخانه انجام دهید:

مشخص شده است که آزمایشات اسپرم در خانه در حدود 95٪ دقیق است. در فنجانی که کیت برای شما فراهم می کند خودارضایی کنید و آزمایش را دقیقاً همانطور که در دستورالعمل نشان داده شده است انجام دهید. پیش از این دستورالعمل ها را با دقت بخوانید تا بدانید چه کاری باید انجام دهید و چه کاری نباید انجام دهید.

  • به طور کلی ، شما نمونه خود را در یک فنجان جمع آوری می کنید، پس از مدت زمان مشخصی نمونه را به کیت آزمایش منتقل می کنید و نتایج را می خوانید. همچنین ممکن است مجبور شوید راه حل دیگری به نمونه اضافه کنید، اما این به آزمایش بستگی دارد.
  • آزمایشاتی از این دست در بسیاری از داروخانه ها در دسترس است

نکاتی که فرد در هنگام انجام آزمایش اسپرم به آنها توجه می کند

نتایج تست را ارزیابی کنید:

نتایج معمولا باید در حدود 10 دقیقه بدست بیاید. غلظت اسپرم طبیعی بیش از 20 میلیون در میلی لیتر در نظر گرفته می شود. اگر نتایج شما کمتر از این مقدار است ، برای انجام کامل آزمایشات ناباروری با پزشک خود مشورت کنید. بعضی از آزمایش ها به شما نشان می دهند که تعداد اسپرم شما نرمال است یا کم. بنابراین دستورالعمل ها را با دقت بخوانید.

برای بررسی اسپرم با یک متخصص مشورت کنید:

آزمایشات در خانه سایر عوامل موثر بر باروری را اندازه گیری نمی کنند. اگر در بارداری مشکل دارید ، حتی اگر آزمایش در خانه نتایج طبیعی را نشان می دهد ، به یک متخصص باروری مراجعه کنید. آزمایشات در خانه فاکتورهای زیر را بررسی نمی کند.

  • چه مقدار مایع منی را در یک زمان خارج می کنید (حجم مایع منی)
  • درصد اسپرم های زنده شما (زنده مانی)
  • اسپرم چقدر خوب حرکت می کند (تحرک)
  • شکل اسپرم (مورفولوژی)

تشخیص ناباروری مردان با اسپرموگرام

برای گرفتن شرح حال و معاینه فیزیکی به پزشک مراجعه کنید:

 پزشک از شما در مورد سابقه پزشکی و خانوادگی شما سوال می کند و یک معاینه بدنی انجام می دهد. پزشک دستگاه تناسلی شما را بررسی می کند ، و ممکن است در مورد سابقه جنسی و رشد جنسی از شما سوال کند.

تجزیه و تحلیل منی :

در تجزیه و تحلیل مایع منی، نمونه ای از مایع منی شما در زیر میکروسکوپ بررسی می شود. یک تکنسین آزمایشگاه ، پزشک یا رایانه تعدادی اسپرم در مربع های لام نئوبار را شمارش می کند. این روش رایج ترین آزمایش شمارش اسپرم است.

تست را تکرار کنید:

تست های تجزیه و تحلیل مایع منی معمولاً حداقل در دو بازه زمانی معین حداقل دو بار تکرار می شوند. این به این دلیل است که تعداد اسپرم تا حدودی متفاوت است و پزشک شما نیاز به نمایش دقیق تعداد اسپرم در طول زمان دارد.

  • نمونه دوم معمولاً یک تا دو هفته پس از نمونه اول جمع آوری می شود.

در ظرفی که پزشک به شما می دهد خودارضایی کنید:

وقتی نوبت به انجام آزمایش اسپرم می رسد ، پزشک یک فنجان یا ظرف مخصوص به شما می دهد. خود ارضایی کنید و انزال خود را در ظرف بگیرید. برای جلوگیری از نشت کردن ، حتما درب آن را بگذارید.

در صورت امکان ، این کار را در کلینیک انجام دهید. در صورت نیاز ، ممکن است بتوانید شمارشگر را با خود به خانه ببرید. از پزشک خود بخواهید که دستورالعمل های خاصی را در مورد نگهداری ظرف و زمان بازگرداندن آن به مطب، به شما ارائه دهد.

برای آزمایش از کاندوم مخصوص ساخته شده برای گرفتن منی استفاده کنید:

برخی از کلینیک ها ممکن است بتوانند کاندوم خاصی را برای پوشیدن در هنگام رابطه جنسی در اختیار شما قرار دهند. این کاندوم منی شما را برای معاینه جمع می کند.

جمع آوری نمونه اسپرم از چند راه ممکن است اشتباه باشد. در مورد نحوه جمع آوری نمونه دقیق از پزشک خود جزئیات خاصی را بخواهید. این راهنماها را به بهترین وجه دنبال کنید:

  • دوش بگیرید و قبل از نمونه گرفتن دست های خود را بشویید.
  • از روان کننده استفاده نکنید ، چرا که می تواند در نحوه حرکت اسپرم تداخل ایجاد کند. علاوه بر این ، برخی از روان کننده ها حاوی اسپرم کش هستند که می توانند نمونه شما را خراب کند.
  • قبل از جمع آوری نمونه خود حداقل دو روز انزال نکنید. 
  • 10 روز قبل از گرفتن نمونه از مصرف سیگار ، نوشیدن و مصرف دارو خودداری کنید.
  • اطمینان حاصل کنید که تمام انزال شما درون ظرف قرار دارد. اگر از دست دادید ، یک روز صبر کنید و دوباره امتحان کنید.

نویسنده: زهرا روستا/ دکتری جنین شناسی

سلول اسپرم و عملکرد آن

اسپسلول اسپرم، سلول جنسی مرد است که همراه با مایع در هنگام انزال دفع می شود. در انسان، اسپرم ها جنسیت جنین را تعیین می کنند. به این معنی که آنها می توانند کروموزوم X یا Y را حمل کنند. عملکرد اسپرماتوزوئید باروری سلول تخمک در حین لقاح و ایجاد تخم است. سلولهای اسپرم انسان هاپلوئید هستند. به این معنی که آنها حاوی 23 کروموزوم هستند.

تعریف و عملکرد اسپرم

سلولهای اسپرم، سلولهای جنسی مرد هستند. عملکرد آنها ترکیب با سلول جنسی زن و ایجاد موجود کاملا جدید است. اسپرم ها در طی انزال به همراه مایع منی دفع می شوند. تولید اسپرم در بیضه صورت می گیرد. هنگامی که تخمک و اسپرم با هم متحد می شوند. یک زایگوت(تخم) ایجاد می کنند. که به یک جنین (موجود متولد نشده و در حال رشد) و بعداً به یک نوزاد تبدیل می شود.

در انسان سلول اسپرم مسئول تعیین جنسیت جنین است. این بدان معنی است که اسپرم می تواند کروموزوم Y یا X را حمل کند. در حالی که سلول های تخمک همیشه حاوی کروموزوم X هستند. سلولهای اسپرم انسان همیشه هاپلوئید هستند. یعنی حاوی 23 کروموزوم هستند. هنگامی که اسپرم به تخمکی برسد که که آن نیز حاوی 23 کروموزوم است و به آن بپیوندد. آنها یک سلول دیپلوئید حاوی 46 کروموزوم تشکیل می دهند.

سازگاری سلول های اسپرم

اسپرم ها از نظر ساختاری از طریق تغییرات آناتومیکی زیر، از نظر ساختاری تخصص یافته می شود:

  • وجود تاژک: اسپرم را هنگام شنا در حین حرکت، به سمت تخمک سوق می دهد.
  • از دست دادن اندامکها: با تکامل گونه ما، اسپرم ها تعدادی از اندامک ها را از دست داده اند. زیرا دیگر برای عملکرد به آنها نیازی نداشتند. اندامکهای سیتوپلاسمی مانند دستگاه گلژی، شبکه آندوپلاسمی یا ریبوزومها وجود دارند اما غیرفعال هستند.
  • شکل بچه قورباغه: به آنها امکان می دهد اطلاعات ژنتیکی را در سرهای گرد شده خود حمل کنند. همچنین آنها در نوک سر خود آنزیمی را حمل می کنند که به آنها اجازه می دهد به سلول تخمک بارور نشده نفوذ کنند.
  • نیروئی که از طریق میتوکندری تأمین می شود: قطعه میانی اسپرم برای توانایی حرکت به سمت جلو، حاوی مقدار زیادی میتوکندری است که باعث تولید آدنوزین تری فسفات(ATP) می شود.

ساختار سلول اسپرم

اسپرم از چه چیزی ساخته شده است؟

قبل از انزال، اسپرم از مجاری انزال عبور کرده و با مایعات سمینال وزیکول، غدد پیوندی و پروستات مخلوط می شود. در حقیقت ، 65-75٪ از منی حاوی مایعات سمینال وزیکول است ، از جمله:

  • آمینو اسید
  • آنزیم ها
  • پروتئین ها
  • ویتامین C
  • سیترات
  • فلاوین
  • فروکتوز
  • پروستاگلاندین ها
  • فسفوریل کولین

همچنین، سلولهای سرتولی، مایعی را به داخل لوله های اسپرم ساز ترشح می کنند که به انتقال اسپرماتوزوئیدها در مجاری دستگاه تناسلی کمک می کند. به بیان خیلی ساده، مایع منی از پروتئین ها، فروکتوز، آب و سایر اجزا مانند ویتامین ها، مواد معدنی و غیره تشکیل شده است. بنابراین، کمبود آب بدن، کمبود مواد مغذی یا کمبود ویتامین در صورت عدم درمان منجر به ناباروری مردان می شود.

ساختار سلول اسپرم انسان

دانشمند آنتونی وان لیون‌هوک اولین شخصی بود که ساختار سلول اسپرم را با جزئیات در سال 1677 توصیف کرد. اگرچه قسمتهای اسپرم(یک سر و یک دم بلند) در همه گونه های پستانداران کم و بیش مشترک است. اما تفاوت های اندکی به خصوص در مورفولوژی سر، بین گونه ها وجود دارد.

اسپرماتوزوآ تنها سلولهای انسانی هستند که حاوی تاژک هستند. آنها از سه قسمت اساسی تشکیل شده اند: سر ، قطعه میانی و دم

سر: 

سر یک ساختار بیضی شکل است، که اندازه آن بین 5 تا 8 میکرومتر متغیر است. سر از دو بخش تشکیل شده است:

  1. آکروزوم: اندازه این اندامک 40 تا 70 درصد از کل سر اسپرم را در بر می گیرد و در یک انتهای سلول اسپرم قرار دارد. این ماده حاوی آنزیم های پروتئولیتیک است که به تخریب لایه خارجی سلول تخمک کمک می کند و در نتیجه اسپرم به راحتی وارد تخمک می شود.
  2. هسته: هسته نیمی از اطلاعات ژنتیکی جنین یعنی 23 کروموزوم را در بر میگیرد. هسته تنها بخشی از سلول اسپرم است که می تواند وارد سلول تخمک می شود. به همین دلیل، هسته یک قسمت کلیدی اسپرم است.

ساختار سر اسپرم

گردن و قطعه میانی:

گردن و قطعه میانی، قسمتهایی بین سر و دم اسپرم هستند. عملکرد آنها اتصال دو انتهای سلول اسپرم یعنی سر و دم است. همانطور که در شکل زیر مشاهده می شود، گردن حاوی میلیون ها میتوکندری است که به صورت مارپیچ مرتب شده اند. وظیفه آنها تأمین انرژی مورد نیاز اسپرم برای شنا کردن به سمت تخمک می باشد.

میتوکندری در قطعه میانی اسپرم

دم:

دم، به عنوان تاژک شناخته می شود. دم یک ساختار طویل است که عملکرد اصلی آن حرکت اسپرم به صورت یک حرکت لغزنده و مار پیچ مانند است. طول دم حدود 50 میکرومتر است و توانایی حرکت اسپرم به اندازه 3 میلی متر در دقیقه را می دهد. نقص یا تغییر دم اسپرم می تواند منجر به مشکلات باروری در مردان شود، که یکی از شایع ترین آنها آدنوزواسپرمی است.

دم سلول اسپرم

طول عمر اسپرم انسان چقدر است؟

پس از انزال، بیشتر اسپرم ها در عرض چند دقیقه خارج از دستگاه تناسلی زن می میرند. اگر اسپرم وارد سیستم تولید مثل زنان (دهانه رحم و رحم) شود. می تواند 1-2 روز و به ندرت تا 5روز زنده بماند. از طرف دیگر، وقتی اسپرم تحت شرایط سخت آزمایشگاهی در محیط غنی از مواد مغذی پردازش و ذخیره می شود. می تواند تا 7 روز زنده بماند. اما اگر در خانه در یک ظرف استریل جمع آوری شود، توانایی باروری آنها در عرض 60 دقیقه به طرز چشمگیری کاهش می یابد.

بنابراین، طول عمر اسپرماتوزای انسانی 24-48 ساعت است. که البته مدت این زمان به محیط(شرایطی که تحت آن نگهداری می شوند) بستگی دارد. یعنی اگر اسپرم ها در معرض هوا یا روی لباس قرار گیرند، به سرعت خشک می شوند و در عرض چند دقیقه پس از انزال می میرند.

بیماری ها و نقایص سلول های اسپرم

بیماریها یا نقصهای سلولهای اسپرم بسیار شایع هستند. و منجر به ناباروری مردان می شوند. این بیماری ها می توانند به دلیل نقص در طی اسپرماتوژنز (تولید اسپرم)، یا تغییراتی که در طی روند بلوغ اسپرم به دست آمده، ایجاد شوند.

تراتوزواسپرمي يك ناهنجاري شايع است كه بر مورفولوژي اسپرم تاثير مي گذارد. يعني شكل سلول هاي اسپرم تغيير مي كند (به عنوان مثال سلول هاي اسپرم با 2 سر). این نوع نقص ها را می توان به طور همزمان در سر، گردن، دم یا در چندین قسمت مشاهده کرد.

سلول اسپرم با استفاده از تاژک به سمت لوله فالوپ در سیستم تناسلی زنان حرکت می کند. اگر آسیب ببینند یا کار نکنند، هرگز به تخمک نمی رسد و متعاقباً لقاح اتفاق نمی افتد.

نویسنده: زهرا روستا/ دکتری جنین شناسی

نقش استروئیدهای آنابولیک بر باروری

استروئیدهای آنابولیک مواد مصنوعی مشابه هورمون تستوسترون هستند که امروزه توسط ورزشکاران و جوانان، به ویژه مردان، که به دنبال رشد بیش از حد در عضلات هستند، استفاده می شود. استفاده زیاد از استروئیدهای آنابولیک اثرات مضر بر سلامتی این افراد دارد. زیرا استروئیدهای آنابولیک در روند تنظیم هورمون دخالت می کنند. یکی از اثرات منفی عوامل آنابولیک ایجاد عقیم کردن موقتی است، زیرا آنها مانع تولید اسپرم در بیضه ها می شوند.

استروئیدهای آنابولیک چیست؟

استروئیدها گروهی از مولکول های چربی هستند که از کلسترول بدست می آیند و به طور طبیعی در بدن یافت می شوند. استروئیدها شامل هورمون های جنسی زن و مرد است: آندروژن ، استروژن ، پروژسترون و غیره.

از طرف دیگر، استروئیدهای آنابولیک، مولکول های مصنوعی هستند که از هورمون تستوسترون (آندروژن اصلی)، در مردان گرفته می شوند. این مواد در اصل به عنوان داروهای درمانی ایجاد شده اند و دو اثر مهم بر بدن دارند:

  1. عمل آنابولیک: افزایش حجم و وزن عضله به دلیل افزایش سنتز پروتئین.
  2. عمل آندروژنیک: بروز صفات مردانگی

به همین دلیل است که این مواد به عنوان استروئیدهای آندروژنی آنابولیک(AAS) نیز شناخته می شوند.

استروئیدهای آندروژنی آنابولیک

اثرات استروئیدها

امروزه، بسیاری از مردان و زنانی که از استروئیدهای آنابولیک استفاده می کنند، ورزشکاران، بدنسازان و جوانان هستند که به باشگاه می روند و بدنبال بهبود عملکرد و شکل ظاهری خود هستند. یعنی آنها به دنبال اثر آنابولیک استروئیدها یعنی افزایش بافت عضلانی و کاهش چربی بدن هستند. با این حال،  استفاده بیش از حد از این مواد بدون هیچ گونه کنترل پزشکی می تواند عواقب جدی برای سلامتی داشته باشد.

هنگامی که تستوسترون به صورت مداوم به صورت برون زا تجویز می شود ، همانطور که در مورد استروئیدهای آنابولیک آندروژنیک اتفاق می افتد، باعث بهم خوردن نظم و تعادل قابل توجهی در بدن می شود ، مانند موارد زیر:

عقیم بودن مردان:

تشکیل اسپرم ، فرایندی که به اسپرماتوژنز معروف است ، با تولید طبیعی هورمون تستوسترون در بیضه ها تنظیم منفی می شود. این بدان معنی است که وقتی تولید اسپرم زیاد است، تستوسترون سیگنالی به مغز می فرستد و از سنتز LH و FSH ، هورمون های ترشح شده از غده هیپوفیز که مسئول تحریک اسپرماتوژنز هستند، جلوگیری می کند.

به این ترتیب تمام اسپرم و هورمون سازی توسط محور بیضه هیپوتالاموس-هیپوفیز تنظیم می شود.

انسداد اسپرماتوژنز به دلیل مصرف استروئیدها

 

با این حال ، با افزایش غلظت تستوسترون در خون با تزریق استروئیدهای آنابولیک، انسداد مداوم تولید اسپرم وجود دارد، که منجر به وضعیت آزواسپرمی می شود. در این حالت، بدن نمی تواند تشخیص دهد که منشا هورمون تستوسترون طبیعی است یا مصنوعی، بنابراین تشکیل اسپرم در بیضه ها قطع شده و این منجر به عقیمی غدد درون ریز می شود. علاوه بر این، هنگامی که تولید اسپرم متوقف می شود، بیضه ها کوچکتر می شوند، زیرا بیشتر حجم بیضه مربوط به لوله های بیضه است که در آن اسپرماتوژنز اتفاق می افتد.

این تغییر هورمونی می تواند پس از از بین بردن تأمین خارجی استروئیدهای آنابولیک از بین برود، اما حداقل سه ماه برای بازگرداندن عملکرد بیضه لازم است. به همین دلیل ، بسیاری از بدنسازان و ورزشکاران نخبه تصمیم می گیرند قبل از شروع چرخه های استروئید آنابولیک ، با انجماد مایع منی، باروری خود را حفظ کنند

تغییر جنسیت:

سایر اثرات ناخواسته استروئیدهای آنابولیک، اختلال نعوظ و کاهش میل جنسی است. توضیح این تغییرات مربوط به انتقال تستوسترون در بدن است. به طور معمول، تستوسترون می تواند به دو صورت مختلف در خون گردش داشته باشد:

تستوسترون موجود در دسترس: تستوسترون است که آزادانه در خون گردش می کند یا به پروتئین آلبومین متصل می شود. این ماده معمولاً بین 40-65٪ تستوسترون است و بخشی از تستوسترونی است كه بدن می تواند استفاده كند و پاسخهای فیزیولوژیك جنسی ایجاد می كند.

تستوسترون غیرفعال: تستوسترونی است که با گلوبولین متصل به هورمون جنسی( SHBG)  مرتبط است و معمولاً بین 35-60 است. این تستوسترون توسط بدن قابل استفاده نیست. آنچه با مصرف استروئیدهای آنابولیک اتفاق می افتد این است که تولید این نوع تستوسترون( SHBG) را افزایش می یابد. این امر منجر به اختلال عملکرد جنسی می شود.

زنانه شدن:

استروئیدهای آندروژنی آنابولیک همچنین ممکن است باعث بروز خصوصیات جنسی زنانه در مردان شود. این حالت به دلیل افزایش استروژن (هورمون های زنانه) ناشی از مقدار زیاد آندروژن در بدن است، زیرا هر دو از یک مسیر متابولیک تشکیل می شوند. شایعترین علامت ژنیکوماستی (رشد و تکامل غدد پستانی) در مردان است.

عوارض جانبی استروئیدها

سایر تغییرات

جدا از آنچه تاکنون گفته شد ، AAS می تواند مشکلات سلامتی دیگری را برای افرادی که از آنها بیش از حد مجاز استفاده می کنند ایجاد کند:

  • بیماری های قلبی عروقی
  • فشار خون
  • افزایش کلسترول
  • بیماری های کبدی و کلیوی
  • تومور
  • مشکلات روانپزشکی: پرخاشگری ، تحریک پذیری ، افسردگی ، توهم و …

توجه به این نکته مهم است که تمام عوارض جانبی استروئیدهای آنابولیک می توانند برگشت پذیر و غیر قابل برگشت باشند.

اگر بعد از قطع مواد آنابولیک باروری حاصل نشود چه اتفاقی می افتد؟

در 60٪ موارد، مردان حدوداً 6 ماه پس از قطع استروئیدهای آنابولیک آندروژن، خود به خود عملکرد بیضه را بازمی یابند. در غیر این صورت، مراجعه به متخصصی که می تواند برای تحریک بیضه برای FSH و LH درمانی تجویز کند، لازم است.

عوامل آنابولیک طبیعی کدامند؟

برخلاف استروئیدهای آنابولیک آندروژنیک، آنابولیک های طبیعی موادی هستند که اغلب به عنوان مکمل های غذایی با هدف تحریک تولید درون زا هورمون هایی که رشد عضلات را تقویت می کنند، استفاده می شود. برخی از برجسته ترین آنابولیک های طبیعی شامل: کراتین ، کوآنزیم B12 ، پروتئین ها ، گلوتامین ، لوسین و غیره هستند.

لازم به ذکر است که این مکمل های غذایی علیرغم بی خطر بودن، باید تحت کنترل پزشک یا متخصص تغذیه مصرف شوند.

نویسنده: زهرا روستا/ دکتری جنین شناسی

سنجش باروری مردان

مردان چگونه می توانند از ناباروری خود مطلع شوند؟

اگر به مدت 12 ماه سعی در باردار شدن داشتید و موفق نشدید، وقت آن رسیده است که برای بررسی باروری به یک متخصص در زمینه ناباروری مراجعه کنید. در مورد مردان، آزمایش اصلی باروری برای بررسی کیفیت اسپرم، سمینوگرام است. روش های دیگری نیز برای بررسی باروری مردان وجود دارد، از جمله سنجش هورمون خون و یا کشت مایع منی برای تعیین سالم بودن نمونه.

آزمایشات ناباروری

برای آزمایش ناباروری، زوجین باید به پزشک متخصص در زمینه مسائل باروری مراجعه کنند.

در ابتدا پزشک به بررسی سابقه پزشکی زوج می پردازد. سپس برای بررسی باروری به آن ها آزمایشاتی داده می شود. هدف نهایی این است که دریابد چه چیزی باعث ناباروری شده است تا بهترین روش درمانی را برای زوج تعیین کند.

معاینه اولیه باروری مردان شامل معاینه فیزیکی، بررسی وضعیت کلی سلامت مرد و اندام های جنسی او و تجزیه و تحلیل اسپرم برای ارزیابی کیفیت اسپرم است.

اگر نتایج آزمایش غیرطبیعی باشد، آزمایشات دیگر از جمله آزمایش خون نیز برای سنجش هورمون های جنسی مرد مورد نیاز می باشد.

آزمایشات اولیه برای تشخیص باروری یک مرد

معاینه فیزیکی

اولین آزمایش برای سنجش ناباروری، معاینه فیزیکی است تا احتمال وجود اختلال در بیضه ها و یا انزال بررسی شود.

برای این منظور، متخصص اورولوژی می تواند معاینات زیر را انجام دهد:

  • اندازه گیری وزن و قد
  • معاینه دستگاه تناسلی و پروستات
  • ارزیابی بیضه، از جمله اندازه بیضه
  • سونوگرافی بیضه

اگر از طریق این آزمایش علت ناباروری مشخص نشود، مرحله بعدی انجام تجزیه و تحلیل مایع منی است.

تجزیه و تحلیل مایع منی

تجزیه و تحلیل مایع منی، به عنوان آزمایش اسپرم، سمینوگرام یا سمنوگرام شناخته می شود. این آزمایش شامل مطالعه پارامترهای اسپرم است که کیفیت نمونه اسپرم را تعیین می کند.

برای موثر بودن این تست، پرهیز از انزال به مدت 3 تا 5 روز توصیه می شود. پارامترهایی از اسپرم که مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرند عبارتند از:

  • تحرک اسپرم: برای اینکه اسپرم ها بتوانند به تخمک برسند و آن را بارور کنند، باید به سرعت و به تدریج به جلو حرکت کنند.
  • تعداد اسپرم: به تعداد اسپرم در هر میلی لیتر انزال یا در کل نمونه اشاره دارد.
  • مورفولوژی اسپرم: اسپرم هایی با اشکال غیر عادی، قادر به حرکت روبه جلو نیستند.
  • زنده مانی اسپرم: گاهی اوقات، آزمایش اسپرم وجود اسپرم مرده در انزال را نشان می دهد. که توانایی باروری تخمک را ندارند. در دسترس بودن درصد بالایی از اسپرمهای متحرک مهم است.
  • پارامترهای دیگر مانند حجم انزال، pH یا ویسکوزیته مایع منی نیز اغلب تجزیه و تحلیل می شوند.

 

سازمان بهداشت جهانی(WHO) مجموعه ای از مقادیر مرجع را برای مایع منی تعیین کرده است: اگر نمونه بیمار در محدوده طبیعی باشد (نورموزواسپرمیا).

در صورت مشاهده تغییر، بسته به پارامتری که تحت تأثیر قرار می گیرد. می توان آسیب را به انواع مختلف طبقه بندی کرد: آزواسپرمی(تعداد اسپرم صفر)، الیگوسپرمیا(تعداد اسپرم کم). آدنوزواسپرمی (تحرک کم اسپرم)، تراتوزواسپرمیا (اشکال غیرطبیعی).

اگر نتایج سمینوگرام منفی باشد، متخصص با انجام تست های دیگر علت ناباروری را مشخص می کند. این تست ها شامل:

آزمایش سنجش میزان هورمون

اگر نتایج سمینوگرام منفی باشد، معمولا انجام آزمایش خون برای سنجش هورمون ها ضروری است. تولید اسپرم به هورمون های جنسی مردانه وابسته است. این هورمون ها شامل تستوسترون، FSH (هورمون تحریک کننده فولیکول)، LH (هورمون لوتئین ساز) و پرولاکتین در بیضه وابسته است.

بنابراین، تغییر در سطح این هورمون ها می تواند بر روند تولید اسپرم (اسپرماتوژنز) و در نتیجه تعداد و کیفیت اسپرم تأثیر بگذارد.

تجزیه و تحلیل هورمون های مردانه که بر تولید اسپرم تأثیر می گذارد

سنجش میزان قطعه قطعه شدن DNA اسپرم

برای اینکه اسپرم ها بتوانند تخمک را به درستی بارور کنند و یک جنین سالم ایجاد کنند، باید توانایی اتصال به تخمک را داشته باشد. برای این امر داشتن DNA سالم ضروری است. قطعه قطعه شدن DNA اسپرم می تواند منجر به مشکلات لقاح و همچنین نارسایی اولیه رشد جنینی شود.

کشت مایع منی

اگر تجزیه و تحلیل اسپرم وجود بیش از 1 میلیون لکوسیت در یک میلی لیتر از مایع منی را نشان دهد، کشت مایع منی مورد نیاز است. همچنین اگر درد بیضه یا تورم، حضور خون در مایع منی یا تغییر رنگ یا بوی مایع منی مشاهده شود، ممکن است کشت مایع منی نیز لازم باشد.

اگر نتیجه کشت منی منفی باشد، به این معنی است که علت ناباروری عفونت نیست.

آزمایش ژنتیک

با استفاده از سنجش کاریوتیپ، می توان کروموزوم های یک مرد را تجزیه و تحلیل کرد. و در صورت تشخیص ناهنجاری کروموزومی نوع آن را مشخص نمود. این آزمایش ژنتیکی در موارد ناباروری مردان و زنان بسیار مهم و رایج است.

تست HOS

این آزمایش برای بررسی عملکرد صحیح یا سالم بودن غشای پلاسمای اسپرم استفاده می شود. برای این منظور، اسپرم ها در معرض محلول هیپوتونیک قرار می گیرند. قرارگیری در معرض این محلول باعث ایجاد عدم تعادل اسمزی در سلول و نفوذ محلول به اسپرم و افزایش حجم سلول(متورم) می شود.

اگر غشای پلاسمای اسپرم سالم نباشد، لقاح نمی تواند رخ دهد، از این رو تست HOS از اهمیت بالایی برخوردار است.

نمونه برداری از بیضه

در این روش توسط جراحی نمونه های کوچکی از بافت بیضه جهت بررسی اسپرم برداشته می شود. این امر زمانی انجام می شود که تعداد اسپرم صفر باشد( آزواسپرمی).

آیا سن مرد در کیفیت اسپرم او تأثیر دارد؟

سن پیشرفته پدری(APA) معمولاً بالاتر از 35-40 سالگی تعریف می شود. این سن با کاهش پارامترهای تجزیه و تحلیل اسپرم همراه است. علاوه بر این، APA خطر سقط جنین، نقایص مادرزادی و اوتیسم را افزایش می دهد. در مردان بزرگتر از 40-45 سال احتمال خطر ابتلا به کودک اوتیسم دو برابر بیشتر می شود. همچنین احتمال ابتلا به کودک اسکیزوفرنی در این سنین پنج برابر بیشتر می شود.

مقادیر نرمال برای تجزیه و تحلیل مایع منی چه میزان است؟

غلظت> 15 میلیون در میلی لیتر

تحرک> 40%

ریخت شناسی> 4%

حجم> 1.5 میلی لیتر

ظاهر اسپرم سالم چه شکل و بویی دارد؟

در واقع  رنگ، ظاهر و حتی بوی مایع منی می تواند اطلاعات زیادی در مورد باروری و سلامتی فرد ارائه کند. پس از انزال می توان رنگ، ظاهر و قوام، بوی مایع منی را مشاهده کرد. و تا حدی از باروری خود اطلاعات کسب نمود.

رنگ اسپرم سالم به طور معمول سفید یا خاکستری روشن است. اگر زرد یا سبز باشد، ممکن است فرد دچار عفونت پروستات شده باشد. در این صورت باید در اسرع وقت با مراجعه به پزشک مشخص شود آیا عفونت باعث غیر باروری اسپرم شده است یا خیر.

همچنین رنگ زرد می تواند وجود ادرار در منی را نشان دهد. اگر رنگ منی صورتی یا قهوه ای مایل به قرمز باشد، ممکن است نشانه ای از التهاب پروستات و ناشی از خونریزی باشد.

در مورد ظاهر و قوام مایع منی، منی بعد از انزال معمولاً ویسکوزیته بالایی دارد. اما اگر به یک ترکیب چسبناک تبدیل شود، احتمال وجود بیماری است.

چگونه می توان تعداد اسپرم خود را بسنجیم؟

همانطور که در بالا توضیح داده شد، بهترین راه برای سنجش میزان اسپرم مراجعه به یک متخصص ناباروری و انجام آزمایش اسپرم یا سمینوگرام است.

همچنین، کیت هایی موجود هستند که SpermCheck نامیده می شوند. آن ها این امکان را می دهند تا در عرض چند دقیقه مشخص شود که آیا تعداد اسپرم در محدوده طبیعی است یا خیر. استفاده از این کیت ها بسیار ساده و راحت است و کم و بیش مانند تست بارداری توسط بیبی چک کار می کند. خواندن نتایج آن نیز آسان است، زیرا تنها یک نتیجه مثبت یا منفی می دهد.

با این حال ما همیشه توصیه می کنیم که برای دریافت نتایج دقیق به پزشک مراجعه کنید.

کیت تشخیص سلامت اسپرم

چگونه می توان تشخیص داد که اسپرم بارور است یا خیر؟

تنها راه برای فهمیدن اینکه اسپرم بارور است یا خیر، استفاده از آنالیز مایع سمن یا سمینوگرام است. شما می توانید از پزشک خود بخواهید که باروری شما را هر زمان که خواستید بررسی کند.

چه عواملی باعث ناباروری در مردان می شود؟

بیش از 90٪ موارد ناباروری در مردان به دلیل ناهنجاری های اسپرم ایجاد می شود. این ناهنجاری ها شامل کیفیت پایین اسپرم، تعداد کم اسپرم، مورفولوژی غیرطبیعی اسپرم می باشند. دلایل دیگری که می تواند بر باروری مردان تأثیر بگذارد عبارتند از: مشکلات آناتومی، نقایص ژنتیکی، عدم تعادل هورمونی و غیره.

قبل از ازدواج مردان چه آزمایش باروری باید انجام دهند؟

در واقع، هیچ آزمایش اجباری باروری قبل از ازدواج زن یا مرد وجود ندارد که به طور پیش فرض انجام شود. با این حال، برخی از زوج ها ترجیح می دهند از نظر HIV و سایر بیماری های مقاربتی، گروه خونی، باروری، بیماری های احتمالی پزشکی و یا مزمن و غیره مورد آزمایش قرار بگیرند. اما، همانطور که گفته شد، انجام این آزمایشات کاملا اختیاری است.

آنالیز مایع منی در بررسی ناباروری مردان

نویسنده: زهرا روستا/ دکتری جنین شناسی

اثر آنتی اکسیدانت ها بر کیفیت اسپرم

آنتی اکسیدانت چیست و چگونه بر کیفیت اسپرم تأثیر می گذارند؟ 

آنتی اکسیدانت ها مولکول هایی هستند که در بدن ما مسئول جلوگیری از اکسیداسیون و پیری سلول ها می باشند.همچنین، آنتی اکسیدانت ها نقش موثری در کیفیت مایع منی، اسپرم و باروری مردان دارند. بدن انسان دارای سیستم های پیچیده ای از آنتی اکسیدانت ها است. علاوه بر آن، می توان میزان آنتی اکسیدانت های بدن را توسط رژیم غذایی مناسب، به ویژه میوه ها و سبزیجات ، افزایش داد. امروزه مطالعاتی در ارتباط با اثر آنتی اکسیدانت ها بر کیفیت اسپرم صورت گرفته است.

 تعریف استرس اکسیداتیو

رادیکال های آزاد یا همان گونه های آزاد اکسیژن (ROS) نوعی مولکول هستند که به طور طبیعی در بدن، در اثر متابولیسم طبیعی اکسیژن ایجاد می شوند.

ROS در سیگنالینگ سلول نقش مهمی دارد و بنابراین وجود آن برای عملکردهای سلول ضروری است. با این حال، افزایش قابل توجه ROS در بدن، به ساختارهای سلولی آسیب می رساند و منجر به وضعیتی می شود که تحت عنوان استرس اکسیداتیو شناخته می شود. در مورد تأثیر این استرس اکسیداتیو بر باروری، مطالعات نشان داده اند که بین 30 تا 80 درصد از مشکلات ناباروری مردان به دلیل وجود ROS در مایع منی ایجاد می شود.

به طور خاص، دو مولکول وجود دارد که بیشترین تأثیر را در تولید و کیفیت اسپرم دارند:

  1. رادیکال های آزاد: گونه های شیمیایی بسیار ناپایدار و آسیب رسان به ساختارهای سلولی.
  2. اکسیژن فعال: اکسید کننده ترین ماده در بدن ما است، که باعث پیری سلول ها می شود.

اسپرم و استرس اکسیداتیو

اثرات استرس اکسیداتیو بر کیفیت اسپرم:

اثرات زیان بار استرس اکسیداتیو بر کیفیت اسپرم به شرح زیر است:

  • قطعه قطعه شدن DNA اسپرم
  • تغییرات در غشای اسپرم
  • کاهش تحرک اسپرم که می تواند منجر به آدنوزواسپرمی شود.
  • نقص در شکل طبیعی اسپرم که می تواند منجر به تراتوزواسپرمی شود.
  • اختلال در اتصال اسپرم به تخمک و باروری آن.

به همین دلیل، یافتن بیش از حد رادیکال های آزاد در مایع منی مردان مبتلا به ناباروری، کاملاً معمول است.

علل افزایش استرس اکسیداتیو

عوامل مختلفی باعث افزایش سطح ROS در بدن می شود و بنابراین بر کیفیت مایع منی در مردان تأثیر می گذارند:

  1. سبک نادرست زندگی: مصرف الکل، توتون و تنباکو .در افراد سیگاری، ظرفیت آنتی اکسیدانتی خون در مقایسه با افراد غیر سیگاری به نصف کاهش می یابد.
  2. فاکتورهای محیطی: قرار گرفتن بیش از حد در معرض تابش خورشید و آلودگی محیط زیست.
  3. برخی از عفونت ها، بیماری های خود ایمنی و یا مزمن

تعریف آنتی اکسیدانت

آنتی‌اکسیدانت ها ترکیبات طبیعی هستند که باعث محافظت سلول در برابر آسیب های ناشی از رادیکال‌های آزاد می‌شوند. بدن انسان دارای سیستم های مختلف آنتی اکسیدانتی است. از جمله آنزیم ها و مولکول های گلوتاتیون پراکسیداز، سوپراکسید دیسموتاز ، کوآنزیم Q ، اسید اوریک و …

علاوه بر این ، آنتی اکسیدانت های دیگری نیز وجود دارد که ما می توانیم توسط غذا به دست آوریم. از مهمترین آن ها می توان به ویتامین ها و فلاونوئیدها اشاره کرد. آنتی اکسیدانت هایی که در مایع منی وجود دارند، مسئول محافظت از اسپرم هستند. که شامل ویتامین ها (ویتامین C و E )، آنزیم سوپراکسید دیسموتاز، گلوتاتیون و تیوردوکسین است. مطالعات متعدد نشان می دهند که مردان نابارور، میزان کمتری از این آنتی اکسیدانت ها را در مایع منی خود دارند. که کاهش آنتی اکسیدانت ها موجب افزایش استرس اکسیداتیو و کاهش کیفیت اسپرم می شود.

آنتی اکسیدانت و تغذیه

خوردن غذاهای غنی از آنتی اکسیدانت می تواند به بهبود کیفیت اسپرم کمک کند. در ادامه، اصلی ترین آنتی اکسیدانت هایی که در باروری مردان نقش دارند را شرح خواهیم داد:

  • بتا کاروتن ها: در هویج، اسفناج، کاهو، کلم پیچ، کدو تنبل و… موجود می باشد.
  • لیکوپن: در گوجه فرنگی، هندوانه، پاپایا، انگور و… موجود می باشد.
  • ویتامین A: در لبنیات، تخم مرغ، هویج، انبه، جگر و… موجود می باشد.
  • ویتامین C: در مرکبات، غلات، ماهی و… موجود می باشد.
  • ویتامین E: در آجیل، دانه ها، روغن زیتون، کلم بروکلی و… موجود می باشد.
  • فلاونوئیدها: در توت سیاه، تمشک، گیلاس، سویا، شکلات، پونه کوهی، چای، قهوه، شراب قرمز و… موجود می باشد.

همچنین عناصری مانند سلنیوم، روی یا منگنز در رژیم غذایی بسیار مهم هستند، زیرا عملکرد آنتی اکسیدانت ها را تقویت می کنند. علاوه بر موارد ذکر شده، می توان با استفاده از مکمل های آنتی اکسیدانتی، استرس اکسیداتیو را در مردان نابارور کاهش و در نتیجه کیفیت مایع منی را بهبود بخشید.

آنتی اکسیدانت ها چگونه به باروری مردان کمک می کنند؟

استرس اکسیداتیو از چند طریق می تواند بر اسپرم تأثیر بگذارد:

  • تکامل اسپرم
  • مورفولوژی اسپرم
  • توانایی حرکت (تحرک) اسپرم
  • DNA اسپرم و ظرفیت باروری آن

مطالعات متعدد نشان داده اند که آنتی اکسیدانت ها (ال-کارنیتین، کوآنزیم Q10، ویتامین E، ویتامین C، سلنیوم، روی) باعث افزایش تعداد و تحرک اسپرم ها می شود.

آیا سیر به بهبود تحرک اسپرم کمک می کند؟

سیر از آنجا که سرشار از ویتامین های A ، B و C، سلنیوم، فسفر، سیلیسیم، گوگرد، روی، مس، پتاسیم و غیره است یک ماده غذایی آنتی اکسیدانتی قدرتمند است. بنابراین سیر می تواند به کاهش استرس اکسیداتیو در اسپرم و بهبود آن کمک می کند. همچنین، سیر دارای خواص آنتی بیوتیکی ، ضد سرطانی و بازسازی کننده پوست نیز هست.

آیا آنتی اکسیدان ها باعث بهبود باروری زنان نیز می شوند؟

در واقع، یک رژیم غذایی سالم و سرشار از میوه ها و سبزیجات غنی از آنتی اکسیدانتی می تواند منجر به افزایش کارآیی تخمدان شود و  همچنین به جلوگیری از پیری تخمدان کمک کند. ویتامین C سطح هورمون ها را بهبود می بخشد و سطح متعادل ویتامین E از سقط جنین جلوگیری می کند.

نویسنده: زهرا روستا / دکتری جنین شناسی

آگلوتیناسیون - اسپرم - ناباروری در مردان

آگلوتیناسیون اسپرم و ناباروری در مردان

آگلوتیناسیون اسپرم و اثرات آن بر باروری مردان

براساس تعريف سازمان بهداشت جهاني، ناباروري از جمله اختلالات توليدمثلي است كه زوجین بعد از 12 ماه رابطه جنسی منظم و حفاظت نشده، باروري نداشته باشند.به طور معمول تخمين زده ميشود حدود 15-10 درصد زوجين دچار مشكل در ناباروري هستند.این زوجین برای آگاهی از علل ناباروری خود به مراكز تخصصی درمان ناباروری مراجعه می كنند.در 30٪ موارد، علت ناباروری مربوط به زنان است، 40٪ موارد، علت ناباروری در هر دو فرد است (عوامل زن و مرد همزمان)  و در 30٪ موارد، علت ناباروری مربوط به مردان می باشد.دلایل زیادی وجود دارند که می توانند ناباروری در مردان را ایجاد کنند. یکی از رایج ترین مشکلات در مبحث ناباروری مردان، آگلوتیناسیون اسپرم است. تاکنون مطالعاتی در ارتباط با اثر آگلوتیناسیون بر اسپرم که منجر به ناباروری در مردان می شود مطالعاتی صورتی گرفته است.

 

تعریف آگلوتیناسیون

آگلوتیناسیون شامل تشکیل توده یا گروهی از اسپرم ها است که به دلایل مختلف به یکدیگر متصل می شوند.این اتصالات قوی مانع از حرکت طبیعی اسپرم می شوند که این اختلال در حرکت، موجب عدم توانایی اسپرم ها برای رسیدن به تخمک و باروری آن می شوند.

تشخیص آگلوتیناسیون اسپرم ساده است. تجزیه و تحلیل اسپرم انجام می شود. سپس از طریق بررسی نمونه در زیر میکروسکوپ، وجود یا عدم وجود توده ای از اسپرم های بهم چسبیده، مشاهده می شود.اسپرماتوئیدها می توانند از طریق سر_سر، دم _دم و یا دم _سر به هم متصل شوند و گروه هایی از اسپرم های بهم چسبیده تا 200 سلول اسپرم را  تشکیل دهند.

بسته به چگونگی اتصالات، دو اصطلاح مختلف وجود دارد که معمولاً به عنوان مترادف استفاده می شوند.

  • آگلوتیناسیون(Agglutination): اسپرم های متحرک از سر و یا دم به یکدیگر متصل هستند، و سلولهای دیگری در بین آنها وجود ندارد.
  • تجمع و یا اگریکاسیون و یا کلامپینگ (Aggregation): اسپرم های بی تحرک به یکدیگر و یا سلولهای دیگری از جمله سلول های اپیتلیال ، بقایای سلول های مرده و یا موکوس متصل می شوند.

درجات مختلف آگلوتیناسیون

برای ارزیابی نوع تجمعات اسپرم های بهم چسبیده، درجات مختلفی از اگلوتیناسیون اسپرم ها وجود دارد:

  • درجه 0 : بدون آگلوتیناسیون و چسبندگی
  • درجه کم (G1):کمتر از 10 % اسپرم ها بهم متصل هستند.
  • درجه متوسط(G2):10 تا 30 % اسپرم ها بهم متصل هستند.
  • درجه زیاد (G3): بیش از 50% اسپرم ها بهم چسبیده هستند.

آگلوتیناسیون - اسپرم - ناباروری در مردان

آگلوتیناسیون شدید بر روی حرکت و ویسکوزیته مایع منی تاثیر می گذاردو به همین علت یکی از فاکتورهای مهم در ناباروری مردان محسوب می شود.

شایع ترین علت آگلوتیناسیون

شایع ترین علت آگلوتیناسیون به دلیل وجود آنتی بادی در مایع منی است. مولکول های آنتی بادی، غشای اسپرم را تشخیص داده و به آن ها متصل می شوند و توده ای از سلول های اسپرم بهم چسبیده را تشکیل می دهند.

به دليل آنكه تمام مراحل اسپرماتوژنز در لوله هاي مني ساز صورت مي گيرد و اين لوله ها توسط سد خوني ـ بيضه اي از خون جدا شده اند. در تمام دوران زندگي انسان هيچ گاه اسپرم ها با خون در تماس نبوده و در نتيجه بعنوان عضو خارجي شناخته نمي شوند. هر عاملي که سبب شود اين سد خوني ـ بيضه اي آسيب ببيند (مثل عفونت، ضربه فيزيكي، …)، سبب تشكيل آنتي بادي بر عليه اسپرم ها مي شود.

آنتي بادي ضد اسپرم در مردان در موارد زير ديده مي شود:

  • وازکتومی
  • عفونت های مکرر بیضه (Orchitis) و اپيديديم که ناشي از ويروس واريسلا و يا يك عفونت باکتريايي باشد.
  • کريپتورکيديسم
  • واريكوسل
  • مردان هموسكشوال
  • بيوپسي و تروماي بيضه
  • پیچ خوردگی بیضه
  • سرطان بیضه
  • استعداد ژنتیکی
  • بيماريهاي مقاربتي (Sexually Transmitted Diseases)

علل مختلف آگلوتیناسیون

  • وجود آنتی بادی در مایع منی
  • غلظت بسیار زیاد انزال
  • تغییر در pH اسپرم به دلیل مشکلات غدد جانبی (بعد از عفونت یا التهاب).
  • افزایش دمای بدن به دلیل تب.
  • وجود تعداد زیاد سلول های اپیتلیال و یا سنگفرشی.
  • انواع خاصی از باکتری ها ممکن است آگلوتیناسیون اسپرم را تحریک کنند.

آگلوتیناسیون - اسپرم - ناباروری در مردان

درمان  آگلوتیناسیون اسپرم

اگر آگلوتیناسیون به دلیل تب یا عفونت باشد، پس از درمان تب یا عفونت و کمی انتظار، آگلوتیناسیون اسپرم باید از بین برود.در مواردی که آگلوتیناسیون خفیف یا متوسط ​​باشد، داروهای مختلفی وجود دارند که موجب کاهش یا از بین رفتن آگلوتیناسیون می شوند.

همچنین مکمل های حاوی ویتامین ها به ویژه ویتامین C توصیه می شود، زیرا ویتامین C پروتئین ضد آگلوتینین را فعال می کند.در موارد شدید، ممکن است که آگلوتیناسیون از بین نرود. اما برای دستیابی به باروری می توان از روش های کمک باروری(به طور مثال ICSI)  استفاده کرد.

به این صورت که در آزمایشگاه آندرولوژی، پس از دریافت نمونه، ظرفیت پذیری اسپرم انجام می شود. سپس اسپرم های متحرکی که قادر به حرکت تدریجی هستند از بقیه نمونه (که حاوی اسپرم های بهم چسبیده و غیر متحرک هستند) جدا می شوند.

سپس متخصص، بهترین اسپرم را برای قرار دادن در داخل تخمک انتخاب می کند.

جمع بندی:

آگلوتيناسيون به معني اتصال اسپرم ها (چه متحرك و چه غير متحرك) از سر به سر، دم به دم، و یا ترکیبی از هر دو مدل و يا اتصال اسپرم ها به رشته هاي موکوس يا ساير سلول ها مي باشد.

حرکت اسپرم های بهم چسبیده معمولا نامنظم است، اما در آگلوتیناسیون از نوع شدید، اسپرم ها چنان آگلوتینه می شوند که حرکت آن ها محدود می شود. آگلوتيناسيون معمولأ وجود آنتي بادي بر عليه اسپرم را نشان مي دهد.

آگلوتیناسیون - اسپرم - ناباروری در مردان

نویسنده: زهرا روستا/ دکتری جنین شناسی

هایپرترمی بیضه یا استرس گرمایی بیضه

هایپرترمی بیضه چیست؟

هایپرترمی بیضه که استرس گرمایی بیضه نیز نامیده می شود، اصطلاحی است که به تغییر غیر طبیعی درجه حرارت بدن اشاره دارد . به طور خاص، هایپرترمی بیضه یا استرس گرمایی بیضه ،افزایش دما در ناحیه اسکروتوم(کیسه ای است که بیضه ها را احاطه کرده است) می باشد.هایپرترمی بیضه به اسپرماتوژنز (روند تولید اسپرم) آسیب می رساند، و به دنبال آن موجب کاهش کیفیت اسپرم می شود. و در نهایت باروری فرد را به خطر می اندازد.بعضي از آسيب هاي بيضه ای، از جمله کریپتورکیدیسم و يا واريكوسل، مي توانند باعث هيپرترمي بيضه شوند. علاوه بر این، عواملی چون استفاده از لباس های تنگ، قرار گرفتن در معرض گرما و استفاده از لپ تاپ نیز باعث افزایش دمای بیضه ها می شوند.

تعریف هایپرترمی بیضه:

بیضه ها در کیسه ای در خارج از شکم به نام کیسه بیضه (اسکروتوم) قرار دارند. عملکرد این کیسه حفظ دمای مناسب بیضه ها برای تولید اسپرم است. دمای بیضه ها تقریباً دو درجه کمتر از دمای بدن(37 درجه سانتی گراد)، یعنی 35 درجه سانتی گراد می باشد.

هنگامی که بیضه ها در دمای بالاتر از 35 درجه سانتیگراد قرار می گیرند، گفته می شود که هایپرترمی بیضه بوجود آمده و روند تولید اسپرم دچار اختلال می شود.بنابراین، گرما در ناحیه کیسه بیضه باعث کاهش تعداد اسپرماتوزوئیدها و تغییر در تحرک و مورفولوژی اسپرم ها می شود.

همچنین گرما منجر به افزایش تخریب DNA اسپرم نیز می شود. در نتیجه وجود گرما در ناحیه کیسه بیضه، توانایی اسپرم در باروری تخمک را کاهش می دهد و منجر به ناباروری می شود.

علل هایپرترمی بیضه:

به طور معمول، افزایش دمای کیسه بیضه با عوامل خاصی مانند رانندگی طولانی مدت، بی تحرکی، استفاده از لباس های تنگ و نامناسب همراه است. استفاده مکرر از لپ تاپ یکی دیگر از عواملی است که می تواند باعث افزایش دمای بیضه ها شود و می تواند بر مایع منی مردان تأثیر منفی بگذارد.

این دستگاه ها گرما از خود ساطع می کنند، که می تواند باعث ناهنجاری در تحرک، مورفولوژی و یا غلظت اسپرم شود. لازم به ذکر است که استفاده از پد محافظ یا روکش بین پاها و لپ تاپ از بیضه ها در برابر گرما محافظت نمی کند.

لازم به ذکر است که بیان این موضوع به معنای ناباروری مرد با قرار دادن لپ تاپ روی پاهای خود در هر زمان نیست، بلکه به این معنی است که استفاده مکرر و طولانی مدت می تواند باعث مشکلات باروری در فرد شوند. از طرف دیگر، آسیب های پزشکی خاص نیز می توانند باعث افزایش دمای بیضه شوند. در زیر به جزئیات برخی از این آسیب ها می پردازیم.

  1. کریپتورکیدیسم

این بیماری، یک ناهنجاری مادرزادی است، که در آن یک یا هر دو بیضه در طی رشد جنین به طور طبیعی پایین نمی‌آیند. در طی رشد و نمو جنین، بیضه ها باید از شکم به داخل کیسه بیضه پایین بیایند. وقتی این روند به درستی اتفاق نیفتد، بیضه ها تحت افزایش دما قرار می گیرند.

  1. واریکوسل

واریکوسل به معنی گشاد شدن سیاهرگ های درونی کیسه ی بیضه است. با گشاد شدن رگ ها، جریان خون بالا می رود و در نتیجه دمای بیضه افزایش می یابد.

نکات قابل توجه:

به طور کلی ، برای جلوگیری از افزایش درجه حرارت کیسه بیضه ، تغییر سبک زندگی مهم است. در اینجا چند نکته برای محافظت از کیسه بیضه در برابر گرما ذکر شده است:

  • از سونا ، جکوزی و حمام گرم خودداری کنید.
  • برای فعالیت هایی که نیاز به نشستن زیاد دارند، مانند دوچرخه سواری، زمان را کاهش دهید.
  • لباس زیر تنگ نپوشید.
  • لپ تاپ را روی پاهای خود قرار ندهید.

گذاشتن لپ تاپ بر روی پاها تا چه حد می تواند باعث ناباروری مردان شود؟

عوامل تاثیر گذار بر باروری مردان بسیار گسترده هستند و بسیاری از عوامل هنوز ناشناخته باقی مانده اند. تغذیه، عادات زندگی مانند ورزش و مصرف نکردن دخانیات بر تولید مثل بسیار موثر و مهم هستند. همچنین عوامل محیطی نیز می توانند بر تولیدمثل تأثیر گذار باشند.

افزایش دما در ناحیه دستگاه تناسلی مردان می تواند یکی از دلایل کیفیت پایین اسپرم باشد.

مطالعات در این زمینه نشان می دهند که استفاده از لپ تاپ بیشتر از 10-15 دقیقه منجر به بالا رفتن درجه حرارت در کیسه بیضه (اسکروتوم ) می شود، که بالا رفتن دمای بیضه می تواند باعث ایجاد اختلال در تولید اسپرم شود.

بنابراین توصیه می شود که از لپ تاپ بر روی میز استفاده گردد تا از افزایش دمای بیضه که عاملی مخرب برای اسپرم است، جلوگیری شود.

آیا آسیب بر اسپرم در اثر گرما برگشت پذیر است؟

بله. سلول های اسپرم هر 3 ماه یکبار احیا می شوند. به همین دلیل، اگر بیضه های فرد در معرض دمای بالا قرار بگیرند، اسپرم های تولید  شده پس از 3 ماه تحت تأثیر افزایش دما قرار نمی گیرند.

چگونه می توانیم دمای مناسب را در ناحیه کیسه بیضه حفظ کنیم؟

برای داشتن دمای مناسب در ناحیه کیسه بیضه، رعایت سبک زندگی سالم و عدم استفاده از حمام های گرم مانند سونا ضروری است. همچنین استفاده نکردن از لباس زیر تنگ و یا کاهش زمان نشستن توصیه می شود، زیرا نزدیک بودن بیضه ها به بدن باعث افزایش دمای آنها می شود. همچنین توصیه می شود، از گذاشتن لپ تاپ بر روی قسمت بالای پاها خودداری کنید.

جمع بندی:

هایپرترمی کیسه بیضه (اسکروتوم) باعث کاهش تعداد و تحرک اسپرم ها و افزایش مورفولوژی غیر طبیعی اسپرم ها می شود. همچنین منجر به افزایش قطعه قطعه شدن DNA اسپرم نیز می شود.در نتیجه هایپرترمی کیسه بیضه، منجر به ایجاد مشکلاتی در ارتباط با سلامت باروری مردان می شود.

نویسنده: زهرا روستا / دکتری جنین شناسی

حجم مایع منی

حجم نرمال مایع منی در مردان به چه میزان است؟

یکی از اولین پارامترهای مورد مطالعه در سمینوگرام مرد، حجم مایع منی است. اگرچه حجم مایع منی به طور مستقیم به میزان اسپرم موجود در انزال اشاره نمی کند، اما چیزی که در اینجا مهم است، بررسی مقدار اسپرم انزالی برای رسیدن به رحم و دستیابی به لقاح و باروری طبیعی می باشد. معمولا وقتی در یک مرد حجم نرمال مایع منی کم می باشد، توصیه پزشک و متخصص، رعایت سبک زندگی مناسب است.

چگونه حجم اسپرم تجزیه و تحلیل می شود؟

حجم نمونه ی  انزالی بر حسب میلی لیتر با پیپت آزمایشگاهی اندازه گیری می شوند. به طور متوسط مقدار مایع منی در هر انزال در مردان بین 2 تا 4 میلی لیتر است. البته این حجم، بسته به جنبه های مختلف مانند پرهیز جنسی، استرس و غیره می تواند متفاوت باشد.

طبق اعلام سازمان بهداشت جهانی (WHO)، حجم انزال از 1.5 میلی لیتر، طبیعی تلقی می شود. نتایج بالاتر از این مقدار، تغییرات موثری را بر باروری نشان نمی دهند. با این حال، حجم انزال کمتر از این مقدار باعث ایجاد اختلالی به نام هیپواسپرمیا می شود.

تجزیه و تحلیل نمونه انزالی

تغییرات در باروری مردان

همانطور که در زیر خواهیم دید، تغییراتی در رابطه با میزان انزال وجود دارد که می تواند ظرفیت تولید مثل مردان را به خطر بیندازد. در بخش های بعدی، هر یک از این تغییرات را توصیف می کنیم.

  1. هیپواسپرمیا

هیپواسپرمیا یا مقدار کم مایع منی، باعث ناباروری مردان می شود. زیرا اگر کمتر از 1.5 میلی لیتر از حجم انزال دفع شود، عبور اسپرم از ناحیه آمپولا، در لوله های رحمی یعنی جایی که تخمک وجود دارد، دشوار است.

بهترین تکنیک کمک باروری مورد استفاده در افراد مبتلا به هیپواسپرمیا، تکنیک ICSI ، است. توسط این تکنیک مردانی که دارای تعداد کم اسپرم هستند توانایی باروری دارند. چرا که برای انجام این تکنیک مقدار بسیار کمی اسپرم مورد نیاز است.

نمونه منی در فرد هیپواسپرمیا

لازم به ذکر است که، قبل از تشخیص هیپواسپرمیا باید اطمینان حاصل شود که نمونه به درستی بدست آمده و کل انزال جمع آوری شده است. همچنین برای دستیابی به نمونه با حجم نرمال باید حداقل 2 روز از انزال جلوگیری کرد. در غیر این صورت حجم انزال کمتر از حد نرمال خواهد بود.

  1. آسپرمیا

یکی دیگر از عوارض جدی مرتبط با حجم انزال، آسپرمیا است. در این حالت مرد قادر به انزال نیست. و باید علت این عارضه در بیضه ها بررسی شود.

آسپرمیا دو علت اصلی دارد:

  • انزال رتروگراد: مایع انزالی خارج نمی شود، بلکه به داخل مثانه می ریزد.
  • انسداد یا عدم وجود هر یک از مجاری انزال.

علل آسپرمیا

  1. هایپراسپرمیا

در این حالت مایع منی بیش از مقدار طبیعی انزال برای یک مرد تولید می شود. هنگامی که مقدار مایع منی تخلیه شده از 6 میلی لیتر بیشتر باشد، ما آن فرد را هایپراسپرمی می نامیم.

هایپراسپرامیا منجر به ناباروری نمی شود و معمولا به علت اندازه بزرگ سمینال وزیکول است. چرا که بیش از 70٪ حجم انزال توسط سمینال وزیکول ساخته می شود. همچنین هایپراسپرمیا ممکن است به دلیل التهاب و یا پرهیز طولانی مدت انزال نیز ایجاد شود.

چگونه حجم انزال را افزایش دهیم؟

خروج مقدار کم انزال می تواند بدلیل جنبه های مختلفی اعم از هورمونی و یا آناتومی حاصل شود. انسداد مجاری انزالی یا کمبود آندروژن از دلایل اصلی آن است. بسته به دلیل هیپوسپرمیا، درمان آن متفاوت است.

داروهایی وجود دارند که می توانند به بهبود هیپوسپرمیا کمک کنند. اما به طور کلی توصیه می شود، از مصرف دخانیات یا الکل خودداری کنید و یک رژیم غذایی متعادل و سالم داشته باشید.

همچنین نوشیدن آب فراوان و آب میوه های طبیعی و همچنین مصرف میوه ها و سبزیجات تازه به دلیل داشتن ویتامین C زیاد و آنتی اکسیدان توصیه می شود.

توصیه هایی برای افزایش حجم منی

همچنین توصیه می شود، از روی به دلیل خاصیت آنتی اکسیدانتی بسیار بالا در رژیم غذایی استفاده شود. برخی از غذاهای غنی از روی که می توانند به افزایش میزان انزال کمک کنند شامل صدف ، لوبیا ، گوشت گاو یا آجیل هستند. لازم به ذکر است که این عادات سالم ممکن است در برخی از مردان کمک کننده باشد، اما در موارد شدیدتر  موثر نباشند.

چگونه می توان حجم اسپرم را افزایش داد؟

هیچ اقدام مشخصی برای افزایش حجم اسپرم وجود ندارد. چیزی که حائز اهمیت است، چگونگی بهبود کیفیت اسپرم می باشد. عواملی که کیفیت اسپرم را کاهش می دهند عبارتند از: تنباکو ، الکل، داروها، رژیم غذایی نامناسب، ریتم زندگی بسیار استرس زا، قرار گرفتن مداوم و مستقیم در معرض اشعه یا عوامل شیمیایی مضر برای سلامتی.

به منظور بهبود کیفیت منی، بهترین کار داشتن یک زندگی سالم است. که شامل:

  • غذای متعادل و سالم (مصرف منظم غذاهای غنی از آنتی اکسیدان را تشویق کنید)
  • حفظ وزن سالم (وزن اضافی برای کیفیت منفی منفی است)
  • کاهش استرس

با این وجود، آسیب شناسی هایی از جمله آژنزیس وازدفران، عفونت در غدد مانند وزیکول سمینال یا پروستات و … وجود دارند که می توانند باعث کاهش میزان انزال شوند. بنابراین بهترین کارمشورت با پزشک متخصص است.

آیا باروری طبیعی با حجم انزال کم امکان پذیر است؟

کاهش حجم انزال یا هیپواسپرمیا زمانی اتفاق می افتد که حجم مایع منی زیر 1.5 میلی لیتر باشد. از جمله شایع ترین علل هیپواسپرمیا می توان به سن مرد، جراحی پروستات، التهاب لگن و سیستم تولید مثل مردان اشاره کرد.

گاهی اوقات هیپواسپرمیا با کاهش غلظت اسپرم (الیگوزواسپرمیا) نیز همراه است، که به طور قابل توجهی احتمال دستیابی به باروری طبیعی را کاهش می دهد و به درمان های کمک باروری نیاز دارد.

 آیا حجم انزال همیشه یکسان است؟

خیر، حجم انزال بین مردان مختلف و حتی در یک مرد متفاوت است و عواملی مختلفی می توانند باعث تغییر در حجم مایع منی شوند.

نویسنده: زهرا روستا/ دکتری جنین شناسی

عفونت اسپرم و ناباروری موقتی

 

 

به طور معمول، در تجزیه و تحلیل اسپرم، اندازه گیری غلظت لکوسیت های موجود در نمونه مایع منی انجام می شود. بر اساس مقادیر تعیین شده از سوی سازمان بهداشت جهاني، اگر این مقدار بیش از یک میلیون لکوسیت در یک میلی لیتر مایع منی باشد تغییری به نام لکوسیتوز(لوكوسيتواسپرمي) ایجاد می شود. در صورت تشخیص لوکوسیتوز، کشت اسپرم انجام می شود تا وجود عفونت باکتریایی تأیید شود.

نقش لوكوسيتها در دستگاه تناسلي مردان و مايع مني پيچيده است. لوكوسيتها در هر انزال وجود دارند و در سطوح مختلف فعاليت مي كنند. وجود تعداد زياد لوكوسيتها در مايع مني، نشانه مهمي از وجود عفونت يا التهاب در دستگاه تناسلي مرد است.

از سوي ديگر در بسياري از مطالعات لوكوسيتواسپرمي با ناباروري مرد همراهي داشته است. كاهش تعداد، کاهش تحرک اسپرمها و همچنين افزايش درصد شكل هاي غير طبيعي اسپرمها در مردان مبتلا به لوكوسيتواسپرمي گزارش شده است.

ارزیابی باروری مردان

اگر در مرد ناباروری، نتایج تجزیه و تحلیل مایع منی برای عفونت مثبت باشد. قبل از شروع درمان باروری از طریق روش های کمک باروری، باید به شناسایی عامل عفونی و از بین بردن آن پرداخت. چرا که در این فرد بدلیل تحت تأثیر قرار گرفتن پارامترهای مایع منی از عفونت موجود در سیستم تناسلی، نمی توان تصمیم گرفت که کدام روش کمک باروری مناسب تر است.

باکتری ها می توانند در هر عضوی از دستگاه تناسلی (مانند بیضه ها باعث ارکیدیت، در اپیدیدیم باعث اپیدیدیمیت ، یا در پروستات باعث پروستاتیت) قرار بگیرند. اگر در هر نقطه از دستگاه تناسلی عفونتی وجود داشته باشد. در طی جابجایی اسپرماتوزوئیدها و مایعات منی، تماس بین ناحیه آلوده و گامت ها ایجاد می شود که می تواند ظرفیت باروری تخمک را تغییر دهد.

دلایل کاهش باروری مردان بدلیل وجود عفونت

عفونت در دستگاه تولید مثل ممکن است به چندین دلیل باعث کاهش باروری شود:

  • انسداد دستگاه منی: می تواند الیگوزواسپرمی را تحریک کند، زیرا از خروج طبیعی اسپرم جلوگیری می کند.
  • آدنوزواسپرمی: عفونت ممکن است باعث ایجاد چسبندگی شود که این چسبندگی باعث کاهش تحرک اسپرماتوزوئید می شود.
  • تغییرات در مورفولوژی اسپرماتوزوئیدها: اسپرماتوزوئیدها به طور مداوم در بیضه ها تولید می شوند، فرایندی که 60-75 روز طول می کشد. اگر عفونت در دستگاه تناسلی باشد. بر اسپرماتوژنز (تشکیل اسپرم) تأثیر می گذارد و می تواند موجب تغییری در مورفولوژی اسپرم شود، که ژنتیک را بازتاب می کند.
  • افزایش شکست DNA اسپرم: زنجیره های DNA ای که در سر اسپرم ها یافت می شوند، دچار بریدگی های کوچک می شوند. بر اساس شواهد موجود، قطعه قطعه شدن DNA، تأثیر منفی بر لقاح و ظرفیت لانه گزینی جنین می گذارد.
  • افزایش تولید آنتی بادی های ضد اسپرم: که این عامل باعث جمع شدن اسپرم ها می شود و احتمال باروری تخمک را کاهش می دهد.
    از طرفی از آنجا که عفونت می تواند از طریق اسپرم انتقال یابد، می تواند اندام های تولید مثل زن را نیز آلوده کند.

انواع عفونت هایی که بر باروری مردان تاثیر می گذارند:

1. کلامیدیا:

کلامیدیا شایع ترین عفونت مرتبط با ناباروری مردان است. علائم عفونت ممکن است شامل احساس سوزش در حین ادرار کردن، ترشح مایع روشن از آلت تناسلی و بیضه های حساس و متورم شود.

نکته ى قابل توجه این است که نیمی از عفونت ها علائم قابل ملاحظه ای را ایجاد نمی کنند. عفونت کنترل نشده کلامیدیا می تواند منجر به زخم و انسداد دائمی در لوله های مرتبط با تولید اسپرم شود. کلامیدیا عفونت باکتریایی است که با آنتی بیوتیک قابل درمان است.

2. گنوره آ:

گونوره آ عفونتی است که معمولا با ناباروری مردان مرتبط است. علائم عفونت ممکن است شامل احساس سوزش در حین ادرار کردن و ترشح مایع تیره از آلت تناسلی باشد.

همانند کلامیدیا، عفونت گونوره آ هم ممکن است بدون علائم قابل توجه ایجاد شود. و ممکن است باعث ایجاد زخم و انسداد دائمی در لوله های های تولید کننده اسپرم شود. گنوره آ عفونت باکتریایی است که با آنتی بیوتیک قابل درمان است

3. مایکوپلاسما:

مایکوپلاسما ها باکتری های بسیار کوچکی هستند که از راه جنسی منتقل می شوند و می توانند روی سلول ها محکم جفت شوند. وقتی که سلول های اسپرم با مایکوپلاسما آلوده می شوند، ممکن است منجر به کاهش تحرک آنها شوند.

عفونت مایکوپلاسمایی معمولا علایم ظاهری قابل توجهی را ایجاد نمی کند. اما می توان با کشت مایع منی تشخیص داده شود که با آنتی بیوتیک قابل درمان است.

4. سل(توبرکلوزیس):

اگر چه بیشتر به عنوان یک عفونت ریوی باکتریایی ویرانگر شناخته شده است. ولی توبرکلوزیس می تواند به سیستم تولید مثل حمله کرده و منجر به انسداد دائمی لوله ها در مردان و زنان شود.

5. اوریون:

اوریون توسط یک ویروس که از راه تنفس منتقل می شود، ایجاد می شود. و به عنوان عامل ایجاد کننده تورم شدید گره های لنفاوی به خصوص در زیر فک، شناخته شده است.

مردان مبتلا به اوریون پس از بلوغ از بیضه های دردناک متورم رنج می برند و به طور دائمی تولید اسپرم در آن ها می تواند مختل شود.

6. عفونت های دستگاه ادراری:

یکی دیگر از علت های ناباروری مردان عفونت های دستگاه ادراری می باشد، که از راه غیر جنسی منتقل می شود. در این موارد، بیشترین آسیب به باروری، به علت ورود گلبول های سفید یا “لکوسیت ها” برای مبارزه با باکتری ها است.

اگر عفونت با آنتی بیوتیک درمان شود، باروری کامل می تواند به طور معمول بازسازی شود.

درمان عفونت های موجود در مایع منی:

راه پیشگیری از عوارضی که عفونت می تواند ایجاد کند، مصرف آنتی بیوتیک به مدت تعیین شده توسط پزشک، برای از بین بردن عوامل باکتریایی است. برای درمان ناباروری، قبل از شروع تحریک تخمدان، متخصصان منتظر خواهند ماند تا سطح لکوسیتهای منی به حالت عادی برگردد. تا از مشکلاتی که قبلاً در این مقاله ذکر شده است جلوگیری کنید.

اگر عفونت شدید باشد و از طریق آنتی بیوتیک از بین نرفته باشد، ممکن است برای درمان به جراحی نیاز باشد. در عفونت های حاد، از بین نرفتن به موقع عفونت، ممکن است باعث ناباروری برگشت ناپذیر شود.

نتیجه گیری:

عوامل عفونی هم از لحاظ درصد ابتلا و هم از نظر اینکه به آسانی قابل درمان هستند، در حیطه ی ناباروری مردان، جزو عوامل مهم و اثرگذار به شمار می آیند.

با توجه به اینکه چه بخشی از دستگاه تناسلی مردان توسط عوامل عفونی درگیر می شود، عوامل عفونی می توانند بر باروری اثر گذارند. به طور مثال چنانچه عفونت، خود بیضه (محل تولید اسپرم) را درگیر کند، آسیب وارده شدیدتر بوده و منجر به کاهش تولید اسپرم می شود.

لازم به ذکر است که، ابتلا به عفونت های جنسی نه تنها سبب ایمنی فرد مبتلا نسبت به آن بیماری نمی شود. بلکه باعث ایجاد ضعف و امکان بیشتر ابتلای دوباره نسبت به فردی می شود که تا به حال دچار این بیماری نشده است.

نویسنده: زهرا روستا/ دکتری جنین شناسی

نرموزواسپرمی

نورموزواسپرمی یا نورموسپرمی اصطلاح بالینی است که توسط متخصصان برای اشاره به اسپرم طبیعی استفاده می شود. تشخیص نورموزواسپرمی به طور معمول در پایان تجزیه و تحلیل مایع منی (آزمایشی که برای ارزیابی کیفیت اسپرم استفاده می شود) انجام می شود. برای اینکه یک نمونه اسپرم به عنوان نورموزواسپرمی در نظر گرفته شود، باید با پارامترهای تعیین شده توسط سازمان بهداشت جهانی (WHO) در سال 2010 مطابقت داشته باشد.

تجزیه و تحلیل اولیه مایع منی

آنالیز اسپرم یا آزمایش اسپرم مهمترین آزمایش باروری در مردان است.

در مرحله اول، پرسنل آزمایشگاه مسئول جمع آوری نمونه ، آن را به صورت ماکروسکوپی بررسی می کنند و پارامترهای زیر را ارزیابی می نمایند:

  • زمان مایع شدگی
  • حجم
  • رنگ
  • ویسکوزیته
  • PH

پس از این مرحله، تجزیه و تحلیل دقیق تر و میکروسکوپی انجام می شود. در این مرحله پارامترهای مرتبط با سلول های اسپرم و سایر سلول های میکروسکوپی در نظر گرفته می شوند.

این پارامترها شامل:

  • تعداد اسپرم
  • درصد اسپرم های متحرک و سرعت متوسط آنها
  • زنده مانی اسپرم
  • مورفولوژی اسپرم
  • وجود گلبولهای سفید خون (لکوسیتوسپرمیا یا پیوسپرمی) یا سلولهای نابالغ

تمام این پارامترها اطلاعاتی در مورد کیفیت مایع منی و همچنین اختلالات مربوط به اسپرم که باعث ناباروری در مردان می شود، به ما می دهند.

 

مقادیر تعیین شده توسط سازمان بهداشت جهانی 

هنگامی که گزارش تجزیه و تحلیل اسپرم آماده شد، باید نتایج را با مقادیر تعیین شده توسط سازمان بهداشت جهانی (WHO)مقایسه کرد تا از طبیعی بودن آنها مطلع شویم.

این مقادیر، توسط WHO در سال 2010 پس از مطالعه پارامترهای منی بیش از 1900 مرد بارور منتشر شد.

برای اطمینان از اینکه یک مرد نورموزواسپرمیا است، نتایج باید با نتایج تعیین شده توسط سازمان بهداشت جهانی، برابر یا بالاتر از مقادیر مشخص شده باشد.

در زیر این مقادیر ذکر شده اند:

  • حجم نمونه(Volume)  :     یک ونیم میلی لیتر
  • تعداد اسپرم(Count): در هر میلی لیتر 15 میلیون اسپرم یا در کل در هر انزال 39 میلیون اسپرم
  • تحرک اسپرم:  40٪ اسپرم ها متحرک هستند یا 32٪ دارای تحرک پیش رونده هستند.
  • مورفولوژی اسپرم: بیش از  4٪اسپرم ها طبیعی باشند.
  • زنده مانی اسپرم: 58٪ اسپرم ها زنده مانی داشته باشند.

سایر پارامترها

اگرچه پارامترهایی که در بخشهای قبلی توضیح داده شد مهمترین پارامترها برای تعیین کیفیت اسپرم هستند، اما پارامترهای دیگری نیز در رابطه با مایع منی و اجزای آن وجود دارد که می توانند اطلاعات قابل ملاحظه ای در اختیار ما قرار دهند. این پارامترها شامل:

رنگ یک نمونه مایع منی باید زرد تا خاکستری باشد. اگر خیلی شفاف باشد، ممکن است وجود عفونت را نشان دهد. رنگ زرد یا سبز ممکن است بیانگر عفونت، زردی (یرقان)، یا مصرف داروها و ویتامین ها باشد. رنگ قهوه ای غالبا در افراد با ضایعه نخاعی دیده می شود، و رنگ قرمز بیانگر وجود خون در منی است. علاوه بر این، ویسکوزیته مایع منی نباید خیلی زیاد باشد.

در مورد pH که میزان اسیدی بودن مایع منی را می سنجد، باید بین 7 تا 8 باشد. تغییرات pH نشان دهنده اختلال می باشند. به این صورت که pH  بالاتر می تواند نشان دهنده عفونت باشد. pH پایین تر می تواند نشانگر آلودگی نمونه باشد یا نشانگر اینکه در سیستم تولید مثل انسداد وجود دارد.

وجود لکوسیت ها یا گلبول های سفید خون(WBC) باید برابر یا کمتر از 1 میلیون در میلی لیتر باشد، تا مشکلات احتمالی مربوط به اسپرماتوژنز (فرآیند تولید اسپرم) یا عفونت ها از بین برود.

زمان مایع شدگی که این توانایی مایع منی برای تغییر از حالت ژل به حالت مایع است. اگر اسپرم ها در حدود 15 تا 20 دقیقه مایع نشوند ممکن است نتوانند برای رسیدن به تخمک و بارورسازی آن، به اندازه کافی حرکت داشته باشند.

 

فردی که با وجود نرموزواسپرمی قادر به باردار شدن نیست، چه آزمایش دیگری را باید انجام دهد؟

همانطور که در کتابچه راهنمای آندرولوژی انجمن باروری اسپانیا بیان شده است: “اگرچه نتایج تجزیه و تحلیل اسپرم می تواند به ما اطلاعاتی در مورد مشکلات عملکرد اندام های تناسلی مرد بدهد. اما به ما اجازه نمی دهد با اطمینان تشخیص دهیم که آیا یک فرد بارور است یا نه”.

بنابراین، در ارزیابی اولیه یک زن و شوهر با اختلال در تولید مثل، سمینوگرام بیش از رسیدن به تشخیص، ابزاری برای راهنمایی درمان است. با این حال آزمایشات تکمیلی دیگری نیز وجود دارد که می تواند به مطالعه دقیق تر مایع منی کمک کند. از جمله، مطالعه قطعه قطعه شدن DNA دو رشته اسپرماتوزوئیدها.

 

آیا اولیگوزواسپرمیا می تواند به خودی خود برطرف شود و منجر به نورموزواسپرمی شود؟

بله. کیفیت اسپرم اغلب متفاوت است و به سبک زندگی فرد بستگی دارد. بر اساس مطالعات انجام گرفته، استرس یا بیماری هایی نظیر آنفولانزا بر اسپرماتوژنز(تولید اسپرم) تأثیر می گذارند.

لذا بسیاری از عوامل در مدت زمان کوتاه، می توانند بر نتایج تجزیه و تحلیل مایع منی تاثیر گذارند. و ممکن است موجب گزارش مشکلاتی از جمله اولیگوزواسپرمی ، آدنوزواسپرمی و … شوند.

خبر خوب این است که در صورت بهبود یا از بین رفتن علت ناباروری، یک مرد در عرض 3 ماه می تواند باروری خود را بدست آورد. یک رژیم غذایی متعادل، ورزش و ترک عادت های اشتباه، می تواند تا حدود زیادی به بهبود کیفیت اسپرم کمک کند.

 

آیا با افزایش سطح ویسکوزیته، نورموزواسپرمی امکان پذیر است؟

ویسکوزیته بیشتر از اینکه با اسپرماتوزوئیدها مرتبط باشد به ترکیب مایع منی مربوط است. حتی اگر غلظت بالای ویسکوزیته به ندرت باعث ناباروری مردان شود، ممکن است با مشکلات حرکتی اسپرم همراه باشد. به همین دلیل، هنگام تجزیه و تحلیل مایع منی، باید به آن توجه شود. علاوه بر این ، غلظت بالای ویسکوزیته با عوارض پروستات همراه است.

نویسنده: زهرا روستا/ دکتری جنین شناسی