انجماد اسپرم

برای باروری موفقیت آمیز، نیاز به یک اسپرم سالم، تخمک سالم و محیط سالم رحمی وجود دارد. انجماد اسپرم روشی است که برای حفظ باروری مردانی استفاده می شود، که در معرض بیماری هایی مثل سرطان، بیماری های کلیوی، وازکتومی هستند. و یا شغل هایی دارند که به علت گرما یا اشعه، تاثیر مخربی روی کیفیت و کمیت اسپرم آن ها می گذارد.

پس از تجزیه و تحلیل اسپرم، نمونه اسپرم تحت شرایط خاص منجمد می شود و در بانک اسپرم ذخیره می شود. تا بعداً در چرخه های کمک باروری (ART) استفاده شود. علاوه بر این، انجماد اسپرم بر کیفیت اسپرم تأثیری نخواهد داشت و می توان اسپرم ها را برای مدت طولانی ذخیره کرد.

انجماد یا فریز اسپرم چیست؟

انجماد اسپرم فرایند است که در طی آن سلول های اسپرم در معرض سرمای ۱۹۶- درجه سانتیگراد قرار داده می شوند. در این دما همه فعالیت های زیستی که در سلول ها وجود دارد، متوقف می شود. انجماد اسپرم کمک می کند تا زمان برای سلول ها متوقف شود و سالها بتوان از آنها به مدت طولانی نگهداری کرد.

روند انجماد به صورت طبیعی تا اندازه ای عملکرد و ظرفیت باروری اسپرم ها را کاهش می دهد. با این وجود این روش می تواند در افرادی که به دلایل مختلف در معرض از دست دادن کیفیت و مقدار اسپرم هایشان هستند، کمک شایانی کند.

 

چه زمانی انجماد اسپرم توصیه می شود؟

انجماد اسپرم روشی برای حفظ باروری در مردان است. انجماد اسپرم یک فرایند ایمن، استاندارد و موثر است. همچنین در مقایسه با روش های محافظت از باروری زنانه مثل انجماد تخمک یا جنین، انجماد اسپرم بسیار سریع و غیر تهاجمی تر است.

در موارد زیر انجماد اسپرم توصیه می شود:

  • بیماران سرطانی: مردانی که از سرطان رنج می برند و قرار است تحت معالجه شیمی درمانی و رادیوتراپی قرار بگیرند. باید با انجماد اسپرم، باروری خود را قبل از انجام این روش های درمانی حفظ کنند.
  • پیش از عمل وازکتومی: برخی از بیماران تصمیم به انجام وازکتومی به عنوان پیشگیری از بارداری می گیرند. اما به عنوان یک اقدام احتیاطی نمونه مایع منجمد را ذخیره می کنند.
  • کاهش کیفیت اسپرم: به بیماران با اسپرم بی کیفیت توصیه می شود که قبل از شروع درمان باروری، چند نمونه اسپرم را فریز کنند. هدف از این فرآیند، اطمینان از وجود اسپرم در روز برداشت تخمک، برای لقاح تخمک های جمع شده است.
  • افرادی که مشکلات مربوط به انزال دارند: برخی از مردان هنگام انزال برای تلقیح داخل رحمی (IUI) یا لقاح آزمایشگاهی (IVF) با دشواری هایی روبرو می شوند. انجماد اسپرم به آنها امکان می دهد در طی این روش های درمانی راحت تر باشند.
  • افزایش سن: افزایش سن به مرور باعث کاهش کیفیت اسپرم ها در مردان می شود.
  • شغل و شیوه زندگی: افرادی که به علت قرار گرفتن در معرض اشعه یا مواد شیمیایی، کیفیت اسپرم هایشان رو به کاهش است. نیاز به انجماد اسپرم برای حفظ باروری دارند.

 

فرآیند انجماد اسپرم چگونه است؟

انجماد اسپرم یک روش ساده و روتین است که می تواند در آزمایشگاه IVF انجام شود. فرآیند انجماد اسپرم شامل موارد زیر است:

  • مراجعه به کلینیک باروری
  • معاینه و ویزیت توسط متخصص اورولوژی
  • آزمایش خون برای غربالگری از نظر عفونت HIV، هپاتیت و سیفلیس
  • ارائه یک نمونه اسپرم
  • تجزیه و تحلیل آزمایشگاهی مقدار و کیفیت اسپرم
  • انجماد اسپرم زنده
  • ذخیره سازی اسپرم به طور نامحدود

که زمان لازم برای انجام این فرآیند یک یا دو روز است.

پروسه انجماد اسپرم

 

مکانیسم انجماد اسپرم:

به طور کلی، مکانیسم انجماد بر این پایه اسـتوار اسـت کـه هرگـاه آب موجـود در سـلول در اثر کـاهش مناسب حرارت به یخ تبدیل شود. به طوری کـه بـدون آسیب بـه سـلول، بـه طـور مـؤثر حرکـات مولکولی را متوقف کند. فرآینـدهای بیوشـیمیایی سـلول بـه تعویـق افتاده و یا متوقف می شود و در نتیجه بقا سلول افزایش می یابد.

مهمتـرین اصـل در فرآینـد انجمـاد، کـاهش آسـیب در اثـر تـشکیل بلورهـای یـخ داخـل سـلولی و نمکهای سمی موجود در سلول است. برای جلوگیری از آسیب رساندن به سلول های اسپرم، پروتئین های محافظت کننده به نمونه اضافه می شوند.

پس از افزودن محافظ های برودتی، نمونه در لوله های سرمایی توزیع می شود، تا دمای آنها به آرامی پایین آورده شوند. زمانی که نمونه ها آماده شدند، درون نیتروژن مایع در دمای 196- درجه سانتیگراد نگهداری می شوند. تا در زمان مناسب  برای تکنیک های کمک باروری مورد استفاده قرار گیرند.

در سالهای اخیر، تکنیک انجماد فوق سریع، برای انجماد اسپرم در حال توسعه است که باعث کاهش مدت زمان عمل انجماد اسپرم می شود. در نمونه های با کیفیت بالا، اگرچه برخی از پارامترهای اسپرم می توانند پس از فرآیند ذوب تغییر کنند (مانند تعداد اسپرم زنده یا تحرک اسپرم). اما به طور کلی این روش اختلالی در میزان موفقیت درمان های کمک باروری ایجاد نمی کند.

آیا مردان برای حفظ قدرت باروری باید اسپرم خود را انجماد کنند؟

برخلاف آنچه در تولید تخمک در زنان اتفاق می افتد و کیفیت و کمیت تخمک از 35 سالگی به بعد کاهش می یابد. در بیضه، تولید اسپرم یک روند دائمی است. با این حال، افزایش سن به مرور باعث کاهش کیفیت اسپرم ها در مردان و ایجاد مشکلات باروری می شود. لذا بهتر است از پروسه انجماد برای حفظ قدرت باروری استفاده نمایند.

 

در حال حاضر قبل از انجام درمان سرطان، از چه روشی استفاده می شود؟

متفاوت از آنچه در زنان اتفاق می افتد، حفظ باروری در مردان بسیار ساده است. زیرا فقط شامل جمع آوری یک یا دو نمونه مایع منی است. اما بسیار مهم است که جمع آوری نمونه قبل از اولین جلسه شیمی درمانی یا رادیوتراپی انجام شود. در غیر این صورت، کیفیت نمونه بسیار پایین خواهد بود. در پسران قبل از بلوغ، نمونه برداری از بیضه، قبل از اولین جلسه شیمی درمانی یا رادیوتراپی، می تواند گزینه مناسبی باشد. اگرچه در حال حاضر موضوعی بسیار بحث برانگیز است.‌

 

چه مدت اسپرم منجمد قابل ذخیره است؟

مدت زمانی که نمونه منجمد می شود بر کیفیت اسپرم تأثیر نمی گذارد. به این معنی که ما می توانیم نمونه را تا زمانی که بخواهیم منجمد کنیم. در حقیقت، مواردی از نمونه ها وجود دارد که پس از 22 سال انجماد، منجر به بارداری شده اند. بدون اینکه مشکلی در فرزندان ایجاد کنند.

 

نویسنده: زهرا روستا/دکتری جنین شناسی

Leave A Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *