داروهای ضدافسردگی و باروری مردان

داروهای ضد افسردگی و باروری مردان

در این مقاله در ارتباط با تاثیر داروهای ضد افسردگی بر باروری و عملکرد جنسی مردان صحبت خواهیم کرد. چرا که امروزه در ارتباط با اثر داروهای ضد افسردگی بر باروری مردان مطالعاتی صورت گرفته است .

امروزه ناباروری دیگر یک مساله بیولوژیکی نیست و سلامت روانی و اجتماعی زوجین را نیز تهدید می­کند.هر کدام از زوجین نابارور ممکن است به شیوه متفاوتی به ناباروری و درمان آن واکنش دهند.اما پاسخ های شایع آن ها کاهش اعتماد به نفس،اشکال در برقراری ارتباط با دیگران،کاهش رضایت از زندگی اضطراب و افسردگی است.مطالعه ها نشان داده اند عوامل خطر ساز مانند افسردگی و اضطراب با کاهش میزان باروری و عوارض دوران بارداری در ارتباط هستند. افسردگی تجربه ناخوشایندی است و می ‌تواند روی  عملکرد واحساس لذت مردان از زندگی تاثیر نامطلوب بگذارد. داروهای ضد افسردگی ‌ می‌‌توانند به بهبود سریعتر کمک کنند اما این دارو ها عوارض جانبی ای نیز خواهند داشت. مصرف داروهای روان پزشکی به دنبال مشکلات روانی با تأثیر بر محور هیپوتالاموسی – هیپوفیزی- گنادی میتوانند بر عملکرد جنسی تأثیرگذار باشند .

 داروهای ضدافسردگی و باروری مردان

دارو های ضد افسردگی چگونه اثر می کنند؟

جواب قطعی برای این سوال وجود ندارد، اما به نظر میرسد که دارو های ضد افسردگی فعالیت بعضی از مواد شیمیایی مغز به نام نوروترانسمیترها را افزایش می دهند. مغز در واقع یک عضو جنسی بسیار حساس می باشد. تمایلات جنسی در مغز آغاز شده و به نقاط دیگر سرایت می کنند. این سازوکار به دلیل وجود مولکول های شیمیایی به خصوصی به نام گیرنده های عصبی میسر می شود. این مولکول ها منجر به افزایش ارتباطات میان سلول های مغزی شده و جریان خون بیشتری را به سمت عضو جنسی هدایت می کنند. مشکل اینجاست که در حضور افسردگی و دیگر اختلالات خلقی، مدارهای مغز که با استفاده از این مولکول ها با یکدگیر ارتباط دارند، عملکرد مطلوب خود را از دست می دهند. در افسردگی غالباً سروتونین و نورآدرنالین که هر دو جز نوروترانسمیتر ها هستند، دچار اختلال می شوند. افرادی که از داروهای ضد افسردگی استفاده می‌کنند با اختلالاتی در میل یا فعالیت جنسی روبه‌رو هستند.

سه مورد از شایع ترین علایم افسردگی در مردان

-درد فیزیکی:گاهی اوقات افسردگی در مردان به صورت درد های جسمانی مانند سردرد مکرر، مشکلات خواب، اختلال عملکرد جنسی و یا اختلالات گوارشی.

-خشم: این میتواند به صورت تحریک پذیری ،حساسیت، از دست دادن حس شوخ طبعی ، خلق و خوی کوتاه و یا حتی خشونت بروز کند.

-رفتار بی پروا :یک مرد مبتلا به افسردگی ممکن است شروع به نمایش رفتارهای خیالبافانه و یا خطرناک نماید . ممکن است بیش از حد دارو ، الکل و یا سیگار مصرف کند.

مشکلات جنسی ناشی از مصرف داروهای ضد افسردگی عبارتند از :

  • ناتوانی در شروع رابطه جنسی یا لذت بردن از آن
  • اختلال نعوظ یا تاخیر در انزال برای مردان
  • کاهش میل جنسی
  • ناتوانی در رسیدن به ارگاسم

عوارض مصرف داروهای ضدافسردگی بر اسپرم

امروزه با افزایش شیوع افسردگی در جوامع ،محققان توجه بیشتری نسبت به اثرات ناشی از استفاده طولانی مدت داروهای ضد افسردگی بر روی باروری و عملکرد جنسی معطوف داشته اند . مطالعات نشان داده اند که داروهای ضد افسردگی مانند ایمیپرامین و نورتریپتیلین ،تحرک اسپرم را مهار میکنند.داروی نفازودون نیز موجب کاهش تعداد و تحرک اسپرم میشود.اختلال ناشی از مصرف داروی کلومیپرامین بیش تر شامل کاهش در حجم و تحرک اسپرم است. داروهای ضد افسردگی‌سروتونرژیک مانند فلوکسیتین و وینلافاکسین نیز به صورت غیر مستقیم ،با تاثیر بر میل جنسی ، قابلیت نعوظ و ظرفیت پرتاب منی، باروری مردان را کاهش می دهند.مصرف این داروها در مردان منجر به کاهش تعداد حرکت و اشکال طبیعی اسپرم می شود.

 داروهای ضدافسردگی و باروری مردان

تاثیر داروهای روان پزشکی و آرام بخش بر اسپرم

مصرف داروی سیتالوپرام در دراز مدت باعث شکست کروموزوم‌های اسپرم و منجر به ناباروری می شود. به طور کلی استفاده طولانی‌مدت از داروهای مهارکننده برداشت جذب سروتونین موجب تاثیر در شکت کروماتین اسپرم و آسیب به  DNA  اسپرم می شود.  اختلال در باروری ناشی از مصرف این رده از داروهای ضدافسردگی، با آزمایش تجزیه منی مشخص نمی‌شود. زیرا با انجام آزمایش پارامترهای تجزیه منی دارای (تعداد، حرکت و شکل اسپرم) طبیعی هستند و فقط آزمایش شکست DNA وجود ناباروری را مشخص می‌کند. لیتیوم داروئی است که بطور نسبتاً زیاد توسط روانپزشکان مورد استفاده قرار می گیرد. این دارو علاوه از کاهش دادن میل جنسی، ممکن است در 15 درصد مردان سبب اختلال در نعوظ گردد. داروهای آرام بخش و خواب آور شامل کلردیازپوکساید، دیازپام، اگزازپام، آلپرازولام، لورازپام و کلونازپام می باشند. کلاً این رده از داروها عوارض سوء جنسی کمتری دارند، ولی اگر همراه با لیتیوم مصرف شوند در 49 درصد بیماران سبب مشکلات جنسی می شوند.

اثرات جنسی مصرف داروهای ضد افسردگی

ارزیابی اثر داروهای ضد افسردگی در کاهش میل جنسی مشکل است.زیرا در شخص افسرده بین افسردگی و کاهش تحریک و لذت جنسی ارتباط تنگاتنگی وجود دارد.به دنبال استفاده از داروهای ضد افسردگی ،عدم نعوظ نیز ممکن است مطرح شود که بیشتر به علت اثرات ثانوی جنسی مصرف داروهای ضد افسردگی حدود ۲تا۳۵درصد است.البته میزان از کار افتادگی نعوظ در مردان افسرده قبل از درمان ۲۵تا۴۰ درصد گزارش شده است.از دیگر اثرات ثانوی جنسی مصرف داروهای ضد افسردگی سروتونرژیک،به تاخیر افتادن زمان ارگاسم یا عدم ارگاسم است. همچنین تاخیر در جهش منی نیز به دنبال استفاده از داروی کلومیپرامین در حدود ۹۶ درصد افراد مشاهده شده است.

مکانیسم عمل داروهای ضدافسردگی

مکانیسم دارو های ضد افسردگی در تغییر عملکرد اسپرم شناسایی نشده است وفقط عوامل هورمونی درون ریز عصبی ممکن است در این زمینه با تنظیم فعالیت واسطه های شیمیایی  نقش موثری در عملکرد جنسی مردانه داشته باشند.برای مثال ، سروتونین ، با مهار دوپامین و تحریک عامل آزاد کننده پرولاکتین ،سطح پرولاکتین را افزایش میدهد. افزایش پرولاکتین میتواند طی سه مکانیسم ،باروری را از بین ببرد :

  1. در سطح هیپوتالاموسی،  به وسیله بالا بردن سطح دوپامین مانع رها شدن هورمون آزاد کننده گنادوتروپین می شود.
  2. در سطح هیپوفیزی ،مانع ترشح هورمون های لوتئینی و محرکه فولیکولی میشود.
  3. در سطح گنادی ، مانع ترشح هورمون های ترشحی میشود .

اما همیشه نمی توان گفت که داروهای ضد افسرگی به علت افزایش سطح پرولاکتین در بدن، باروری را از بین می برند . چون مکانیسم اثر داروهای ضد افسردگی بر اسپرماتوژنز و حرکت اسپرم آشکار نیست احتمال دارد داروهای ضد افسردگی با اثر بر pH یا چسبندگی اسپرم، اثر بر غلظت نیتریک اکساید )یک مهار کننده حرکت اسپرم ( و یا اثر بر اسید گاما آمینوبوتریک ) تنظیم کننده فیزیولوژیک حرکت اسپرم موجب تغییر در اسپرماتوژنز و حرکت اسپرم شده باشند.

بسیاری از واسطه های شیمیایی بر محور هیپوتالاموسی -هیپوفیزی -گنادی اثر میکند و بدین طریق بر اسپرماتوژنز مردان تاثیر میگذارند.این دارو‌ها با‌کنترل سمپاتیک و پاراسمپاتیک ،بر تحریک جنسی ، نعوظ،انزال،ارگاسم و‌حتی به واسطه اثرات جانبی داروها بر گیرنده های کولینرژیک و آدرنرژیک میتوانند بر باروری نیز تاثیر داشته باشند.

 داروهای ضدافسردگی و باروری مردان

نتیجه گیری

ناباروری در مردان ممکن است به دلایل گوناگونی از جمله عوامل هورمونی ، تشریحی ،خود ایمنی ،ژنتیک و محیطی باشد .ارزیابی مشخصات به کمک آزمون های فیزیکی ،تجزیه منی و سنجش هورمونی انجام میشود. اغلب مردانی که برای تشخیص ناباروری مراجعه میکنند اسپرم در منی دارند.اما تعداد آنها کم است (غلظت طبیعی اسپرم ۵تا۲۰ میلیون بر میلی لیتر ،در الیگو اسپرمی زیر ۱میلیون بر میلی لیتر) یا اینکه حرکات و شکل آنها غیر طبیعی بود . بیش تر تحقیق های موجود در‌مورد اثر عوامل روان پزشکی بر روی باروری و‌ تولید مثل در زن ها متمرکز هستند. این مقاله‌در مورد اثرات بالقوه داروهای روان پزشکی بر روی مردان پرداخته است. با وجود این‌که‌تنظیم هورمونی عمل جنسی مردانه و زنانه بسیار مشابه هستند.ولی در زنان تعداد اوسیت ها قبل از تولد مشخص شده است. در حالی که در مردان فرایند تشکیل گامت در تمام طول عمر تداوم دارد. بنابراین نسبت به مواد خارجی آسیب پذیر تر هستند .این موضوع بیان گر اهمیت تحقیق در مورد اثرات پنهانی داروها بر روی باروری مردان است.