واریکوسل و تاثیرات آن بر باروری مردان

واریکوسل و ناباروری در مردان

 

واریکوسل

یکی از شناخته شـده تـرین و مهمتـرین عوامـل مـرتبط بـا ناباروری در مردان واریکوسل می باشد. واریکوسل به اتساع غیرعادی و پیچ خوردگی شبکه ی وریدی بالای بیضه ها (وریدهای شبکه ی پمپینی فرم) در درون طناب اسپرماتیک گفته می شود. واریکوسل باعث بزرگ شدن رگ های درون کیسه ی بیضه می شود. همچنین سبب ایجاد توده در بالا، پشت و درون کیسه ی بیضه می گردد. از آنجایی که دستگاه تناسلی مسئول تولید و انتقال اسپرم می باشد، پس هرگونه ناهنجاری در آن منجر به ناباروری است.

واریکوسل از معمول ترین دلایل کاهش کیفیت اسپرم است. در مواردی باعث کوچکتر شدن (آتروفی) بیضه می شود. احتمال ایجاد واریکوسل در سمت راست و چپ یکسان نیست به گونه ای که حدود ۹۰ درصد موارد در سمت چپ مشاهده می شود. واریکوسل در مـردان از شیوع نسبتاً بالایی برخوردار است. شـیوع این مشکل در جمعیت عمومی مردان با سن باروری حـدود ۲۰-۱۵درصـد گزارش شده است. بسیاری از مردان (حدود ۸۵ درصد) با وجود این ضایعه از باروری طبیعی برخوردار می باشند.با این جود، فراوانـی واریکوسل در مردانی که دارای مشکل باروری می باشند دو برابـر جمعیت عادی است (حدود ۴۰-۳۰ درصد ). در واقع فراوانی زیاد واریکوسل در جمعیت مردان نابارور از تئوری وجود ارتباط بین واریکوسـل و نابـاروری مردان حمایت می کند.

 

واریکوسل

علائم واریکوسل

اکثر مردان مبتلا به واریکوسل فاقد علامت می باشند. در طی معاینات پزشکی تشخیص داده می شود اما اگر علائمی ظاهر شود شامل:

  • درد بیضه (به خصوص در افرادی که مدت زیادی سرپا می ایستند)
  • احساس سنگینی در بیضه ها
  • کوچک شدن بیضه ها
  • وریدهای قابل مشاهده یا قابل لمس
  • ناباروری

انواع واریکوسل و تشخیص آن

جهت بررسی واریکوسل، باید بیمار درحالت ایستاده قرار بگیرد تا توسط پزشک معاینه صورت بگیرد. درجه بندی آن بر حسب اندازه و شدت و پیشرفت به شرح زیر می باشد:

  • گرید ۱ (کوچک) : رگ های واریسی قابل مشاهده نیست. ( با معاینه ی پزشک مشخص می شود که بیمار در حالت ایستاده قرار می گیرد و به طور همزمان مانور والسالوا را انجام می دهد)
  • گرید ۲ (متوسط) : قابل مشاهده نیست ولی خود بیمار در حالت ایستاده، حتی بدون انجام مانور والسالوا می تواند عروق واریسی را از روی بیضه لمس کند.
  • گرید ۳ (بزرگ) : بدون نیاز به لمس قابل مشاهده است.

لازم به ذکر است که، مانور والسالوا (زور زدن ) به گونه ای است، که فرد مجرای گلوی خود را ببندد (حبس نفس) و فشار درون شکمی و سینه را از طریق انقباض عضله های شکم و تنفسی افزایش دهد. جهت تشخیص  واریکوسل های کوچک می توان از روش هایی مانند سونوگرافی بیضه استفاده کرد.

روش های تشخیص واریکوسل

 

واریکوسل در نوجوانی

واریکوسل از نظر بالینی در دوران بلوغ ظاهر می شود و افزایش آن در مراحل مختلف بلوغ متفاوت است.  برخی متخصصان اورولوژی بر این باورند که این مشکل، تاثیر منفی پیشرونده بر اسپرماتوژنز دارد و در نهایت قدرت باروری نوجوانان را تحت تاثیر قرار می دهد. نکته ای که در مورد کودکان و نوجوانان حائز اهمیت است، پیشرونده بودن بیماری است که روند پیشرفت و نتیجه ی حاصل متفاوت است. جراحی هر نوع واریکوسل قابل لمس به ویژه در جوانی توصیه می شود چون در طولانی مدت ناباروری دائمی ایجاد می کند.

درمان واریکوسل

واریکوسل یک بیماری خوش خیم است اما درمان دارویی ندارد. امروزه بهترین روش درمانی انتخابی برای این بیماری، واریکوسلکتومی است. تصمیم گیری برای عمل بستگی به فاکتورهای گوناگونی مانند : شدت واریکوسل و سن بیمار و وضعیت باروری ( تاهل و داشتن یا نداشتن فرزند ) دارد. در مواردی که بیمار واریکوسل گرید دو یا سه داشته باشد و با ناباروری مراجعه کند، نیاز به عمل جراحی واریکوسلکتومی دارد. اگر واریکوسل با اختلال در آزمایش منی همراه باشد باز هم نیاز به جراحی دارد. در برخی از رفرنس ها اگر مرد جوانی با واریکوسل قابل مشاهده یا قابل لمس ( درجه سه یا دو ) مراجعه نماید و فعلا قصد بچه دار شدن هم نداشته باشد برای پیشگیری از اثرات نامطلوب آن بر باروری توصیه به عمل می شود.

ترمیم و جراحی واریکوسل

روش­ های درمانی واریکوسل یا با  برش جراحی است یا با روش آمبولیزاسیون (فرستادن لخته) از طریق پوست است. جراحی واریکوسل یا به اصطلاح پزشکی واریکوسلکتومی بستن وریدهای بیضه مبتلا می باشد که پس از انسداد این وریدها، به تدریج به دلیل عدم حرکت خون، وریدهای مسدود شده کوچک شده و از بین می روند. این اقدام از طریق برش کوچکی بر روی پوست شکم به طول ۴-۲ سانتی متر قابل انجام است.

روش های جراحی شامل مواردی همچون:

  • روش اینگوینال میکروسکوپیک

    با برش کوچکی در پایین شکم، نزدیک به خارج ریشه آلت و بالای بیضه با کمک میکروسکوپ انجام می‌شود. مزیت این روش حفظ شریان (سرخرگ) و عروق لنفاوی و عصب می‌باشد همچنبن، میزان عود  کمتر خواهد بود. میزان درد در این جراحی ۴-۰/۸ درصد می باشد.

  • روش جراحی اینگوینال

    تقریبا مانند روش اول است. بدون میکروسکوپ انجام می‌شود پس عوارض آن بیشتر است. میزان درد در این جراحی ۱۳ درصد می باشد.

  • روش جراحی با لاپاروسکوپ

    با ایجاد حدود سه سوراخ در شکم و فرستادن گاز به داخل شکم برای ایجاد فضای کافی برای کار انجام می‌شود. اما در این روش احتمال آسیب عروق بزرگ یا روده ‌ها،مثانه و… وجود دارد. میزان درد در این روش ۷ درصد است.

  • روش آمبولیزاسیون از راه پوست

    از راه وریدهای کنار ران صورت می گیرد.به صورت موضعی لخته خون خود بیمار یا مواد سنتتیک و مصنوعی دیگر به داخل وریدها فرستاده می‌شوند. این روش نیاز به متخصص رادیولوژی ماهر در این زمینه و تجهیزات پیشرفته دارد. میزان درد در این روش ۱۰-۸/۵ درصد می باشد.

در برخی مـوارد، واریکوسـل را بـه هـدف جلـوگیری از پیشروی آن درمان می کنند. ولی در بیشتر موارد، هدف از درمان واریکوسل افزایش میزان باروری از طریق بهبود عملکرد بیضـه و پارامترهای مایع منی می باشد. در برخی از مطالعـات پس از درمان از طریق عمـل جراحـی، بهبـودی در پارامترهـای اسپرمی، کاهش در شکست DNA و به دنبال آن ایجاد بارداری در همسران این افراد را نشان می دهد. اخیرا برخی اورولوژیست ها، ترمیم واریکوسل در مردان مبتلا به هیپوگنادیسم را ضروری دانسته اند چون اثر منفی بر عملکرد سلول های لایدیگ و ترشح تستوسترون دارد.

روش های جراحی واریکوسل

واریکوسل و ناباروری در مردان

مکانیسـم هـای پـاتولوژیکی پیشــنهادی بـرای افـراد مبـتلا بــه واریکوسل شامل موارد زیر است:

  • هیپوکسی بیضه
  •  اتساع وریدها
  •  افـزایش دمـای بیضه
  •  افزایش استرس اکسیداتیو و …

طبق مطالعات گذشته روند اسپرماتوژنز به افزایش دمای بیضه بسیار حساس است. با توجه به اینکه در افراد مبتلا به واریکوسل افزایش دما  ۶/۲ درجه سانتی گراد گزارش شده است، لذا این افزایش دمـا بـر روی اسپرماتوژنز تاثیر گذاشته درنتیجه، می تواند منجر به تولید اسپرم های نابالغ و احتمالا شکست DNA شود .
در افـراد مبـتلا بـه واریکوسـل، افزایش سلولهای التهـابی موجـود در بیضـه ماننـد سـلول هـای ماسـت سـل ، بـه عنـوان منبـع مهـم ایجاد کننـده اسـترس اکسیداتیو در این افراد است. تولید بیش از حـد اسـترس اکسـیداتیو توسط ماست سل ها می تواند منجر به موارد زیر شود:

  • شکست DNA

  • کاهش تحرک

  • اختلال در سلامت غشای اسـپرم

مطالعات نشان داده که اسپرم افراد مبتلا به واریکوسل به دلیل کمبود آنزیم هـای آنتـی اکسـیدانی در سیتوپلاسـم و همچنـین وجود اسیدهای چرب غیر اشـباع در غشـای پلاسـمایی در برابـر شوک های اکسیداتیو بسیار آسیب پذیر اسـت. بنـابراین اسـترس اکسیداتیو و شکست DNA ناشـی از اسـترس، از عوامـل عمـده کاهش کیفیـت مـایع منـی در ایـن افـراد اسـت. همچنین  واریکوسل باعث اختلال در عملکرد سلول های لایدیگ و در نتیجه باعث کاهش سطح سرمی تستوسترون می شود. در افـراد مبـتلا بـه واریکوسـل پارامترهای اسـپرمی از جملـه غلظـت، درصـد تحـرک اسـپرم و مورفولوژی طبیعی نسبت بـه افـراد بـارور پایین تراست. به علاوه، میزان آسیب DNA و کاهش سطح اسـترس اکسیداتیو نسبت به افراد بارور بالاتر است.

نتیجه گیری

دستگاه تناسلی در مردان مسئول تولیـد، بلـوغ و انتقـال اسـپرم است. هر گونه ناهنجاری ساختاری در این سیستم موجب ناباروری می شود. یکی از رایـج تـرین ناهنجـاری هـای ساختاری دستگاه تناسـلی کـه مـی توانـد در رونـد اسـپرماتوژنز اختلال ایجاد کند، واریکوسـل می باشد. افزایش دما و اخـتلال در روند اسپرماتوژنز، استرس اکسیداتیو و شکست DNA ناشـی از استرس، از عوامل عمده کاهش کیفیت مـایع منـی در افراد مبتلا به واریکوسل است که در نهایت می تواند موفقیت در باروری را تحت تاثیر قرار دهد.

ارتباط دیابت و ناباروری مردان

تاثیر دیابت بر باروری مردان حتی در دوران جنینی !

دیابت نوعی بیماری مزمن و یکی از بزرگترین تهدیدها برای سلامت جهان مدرن می باشد. بروز دیابت به سرعت در حال افزایش است. دیابت اختلالی درون ریز می باشد که به صورت هایپرگلایسمی پدیدار می شود. دیابت در تمام کشورها از جمله ایران رو به افزایش است و در سال های اخیر، سن ابتلا به آن کاهش یافته است. براساس اعلام سازمان بهداشت جهانی در سال ۲۰۱۹ حدود ۴۶۳ میلیون نفر در سراسر جهان با دیابت درگیر بوده اند. پیش بینی می شود که این رقم تا سال ۲۰۴۵ به بیش از ۷۰۰ میلیون نفر برسد. عواملی مانند چاقی، سبک نادرست زندگی، افزایش شهرنشینی، رشد جمعیت و پیری، تا حد زیادی مسئول این اتفاق هستند.
بیش از ۹۰ درصد بیماران مبتلا به دیابت نوع یک، قبل از ۳۰ سالگی تشخیص داده می شوند. از آنجایی که درصدی ار کودکان هم با این نوع دیابت درگیر هستند و طی سال های آینده این مقدار حتی تا ۵۰ درصد هم افزایش می یابد در نتیجه دیابت، مردان بیشتری را قبل و در طی سال هایی که توان تولیدمثل دارند تحت تاثیر قرار می دهند.

ارتباط دیابت و ناباروری مردان

انواع دیابت

دیابت به دو نوع اصلی تقسیم می شود :

  • نوع یک : این نوع دیابت ۱۰ تا ۱۵ درصد از کل موارد دیابت را تشکیل می دهد. در این نوع، تولید انسولین از پانکراس، به علت از دست رفتن سلول های بتا متوقف می شود در نتیجه کمبود مطلق انسولین در بدن وجود دارد و در اکثر موارد قبل از ۳۰ سالگی تظاهر می یابد. (هر چند که تخریب سلول های بتای پانکراس در هر سنی ممکن است اتفاق بیافتد)
  • نوع دو : این نوع دیابت، به دیابت بزرگسالی معروف است. عامل اصلی ایجاد آن، مقاومت به انسولین یا افزایش تولید گلوگز است و معمولا با افزایش سن ایجاد می شود.

 

توضیح انواع دیابت

 

دیابت؛ اختلالات و عوارض ناشی از آن

دیابت در چند سطح می تواند عملکرد باروری مردان را تحت تاثیر قرار دهد :

  • کنترل اندوکرینی اسپرماتوژنز
  • خود اسپرماتوژنز
  • نعوظ
  • انزال

دیابت بسیاری از سیستم های فیزیولوژیک بدن را تحت تاثیر قرار می دهد و اثرات مختلفی بر ساختار و عملکرد سیستم تولیدمثلی و بدن مردان می گذارد و عوارضی را به دنبال دارد که در زیر به مواردی اشاره می کنیم :

  • پلی نوروپاتی (گروهی از بیماری ها که در آن چندین یا بسیاری از اعصاب محیطی آسیب دیده باشند)
  • عفونت و زخم
  • کاهش سطح سرمی تستوسترون، LH و FSH
  • تحلیل غدد ضمیمه ای تولید مثل
  • کاهش میل جنسی
  • اختلالات بینایی حتی در مواردی، نابینایی
  • حملات قلبی
  • نارسایی کلیوی …

 

دیابت، اختلالات و عوارض ناشی از آن

 

اثرات دیابت بر سیستم تولیدمثلی مردان

  • تاثیر دیابت بر تستوسترون

در مردان مهم ترین تاثیر دیابت، کاهش سطح سرمی تستوسترون است که ارتباط آن با نوروپاتی (آسیب دیدن اعصاب در اثر بالا بودن قند خون را ” نوروپاتی دیابتی ” می نامند)، در برخی موارد ناباروری می دهد. کاهش تستوسترون باعث کاهش میل و توانایی جنسی، کاهش توده ی عضلانی، ضعف و خستگی، کاهش توده ی استخوانی و پوکی استخوان می شود. این بیماری؛ علاوه بر ایجاد درد و کاهش کیفیت زندگی برای بیمار، سبب ایجاد عفونت و زخم می شود که در مواردی نیازمند مداخله ای همچون قطع عضو غیرترومایی اندام تحتانی است.
دیابت با اختلالات متابولیکی همچون اختلال در متابولیسم پروتئین ها، چربی و کربوهیدرات ها در ارتباط است که با انجام فعالیت های فیزیکی مداوم، کنترل چربی و فشار خون و هچنین قند خون (با داروهای خوراکی و انسولین) می توان از ایجاد عوارض جلوگیری کرد.

  • تاثیر دیابت بر مایع منی و اسپرم

میانگین هموگلوبین a1c به طور قابل توجهی در افراد دیابتی بالاتر است. حجم مایع منی در این افراد کمتر می باشد. تغییراتی که دیابت بر اسپرماتوژنز دارد، نشان می دهد که میزان بالاتری از ناباروری و سقط خود به خود را در افراد دیابتی وجود دارد. تغییر قابل توجهی در غلظت، تحرک و درصد اسپرم با مورفولوژی طبیعی رویت نشده است. با این وجود، تعداد زیر گروه های اسپرم که حرکت پیش رونده دارند کاهش یافته و کیفیت مایع منی و تعداد اسپرم دچار تغییراتی می شود. سلول های ناهنجار بیشتر شده و تغییرات مولکولی، نهایتا افت پتانسیل باروری مردان را به دنبال خواهد داشت.

 

اثرات دیابت بر سیستم تولیدمثلی مردان

 

دیابت و مشکلات جنسی آن

اهمیت مسائل روان شناسی در افراد مبتلا به دیابت، با عملکرد و رضایت جنسی در ارتباط است. اختلال عملکرد جنسی جزو عارضه های عصبی آن محسوب می شود. دیابت از شایع ترین علل اختلال نعوظ است و حتی به عنوان یکی از عارضه های شایع دیابت محسوب می شود که چندان مورد توجه قرار نمی گیرد.
از مشکلات جنسی مردان می توان به موارد زیر اشاره کرد :

  • کاهش میل جنسی
  • عدم انزال
  • کاهش حجم مایع منی
  • انزال برگشتی
  • اختلال نعوظ
  • عدم رضایت جنسی …

تقریبا ۵۰ درصد مردان اختلال نعوظ دارند که با افزایش سن، این درصد افزایش پیدا می کند.

 دیابت و دوران جنینی

تماس با هیپرگلایسمی مادری در دوران جنینی، سبب هایپرانسولینمی در جنین می شود که افزایش سلول های چربی را در پی دارد. این پدیده سبب چاقی و مقاومت به انسولین در کودکی می شود. به دنبال این اتفاق نیز، اختلال تحمل گلوکز و دیابت در بزرگسالی را خواهیم داشت.
طی تحقیقاتی که درباره ی مرگ و میر جنین های مذکر متولد شده از مادران دیابتی انجام شد، نشان می دهد که مایع آمنیوتیک آنها حاوی غلظت زیادی از  تستوسترون، دی هیدروتستوسترون، آندرستن دیون و استروئیدهای دیگر است. تجزیه و تحلیل بیشر حاکی از آن است که سطح افزایش یافته ی HCG (گنادوتروپین جفتی انسان)، در هایپرتروفی جفت به ویژه در بارداری هایی است که علاوه بر دیابت، دچار فشارخون بالا نیز شده اند. حتی جنین، دچار هایپرپلازی سلول های لایدیگ می شود که پس ازتولد، این بافت به طور کامل با فیبر جایگزین شده و فرد را دچار درجاتی از ناباروری می کند.

دیابت و دوران جنینی

 

دیابت و بلوغ

با توجه به هایپرپلازی (افزایش تعداد سلول ها) سلول های لایدیگ در مادران دیابتی، اولین علائم دیابت شیرین در سن بلوغ ظاهر می شود. مکانیسم دقیق منتهی به تاخیر بلوغ به طور کامل مشخص نیست. در این موارد ، بروز صفات ثانویه دچار اختلال شده و به صورت کوتاهی قد، صفات ثانویه جنسی، بیضه ی نرم و کوچک و… ظاهر می شود. اندازه گیری آندروژن و گنادوتروپین در نوزادان دیابتی تغییر قابل توجهی نشان نداده است. با این وجود اکثر نوزادان دیابتی دچار عقب ماندگی و مشکل در رشد استخوان هایشان هستند. کاهش دی هیدرو اپی آندروسترون در این نوزادان وجود دارد. به نظر می رسد که غلظت کم دی هیدرو اپی آندروسترون، علاوه بر عوامل دیگر در تاخیر رشد بیماران مبتلا به دیابت دخیل باشد. ترشح بیش از اندازه ی هورمون رشد در دیابت، تغییراتی مثل تغذیه نامناسب، چاقی، فشار روانی و افزایش ترشح سوماتوستاتین در متابولیسم ایجاد می کند.

کنترل دیابت

انسولین تراپی و کنترل دیابت با دارو یا حتی ورزش می تواند سبب بهبود پارامترهای اسپرم در بیماران دیابتی شود. ولی اثبات این موضوع همچنان به آزمایش های بالینی بیشتری نیاز دارد.

کنترل دیابت

متفورمین برای دیابت

گیاهان دارویی تا به امروز در سراسر جهان برای پیشگیری از دیابت و درمان آن استفاده شده است. از میان آنهااستفاده از متفورمین برای درمان دیابت نوع دو به طور علمی بررسی شده است. متفورمین از گیاهی به نام Galega officinalis مشتق شده است.

داروی گیاهی کنترل دیابت

نتیجه گیری

اثر دیابت بر عملکرد تولیدمثلی مردان عمدتا مورد توجه قرار نمی گیرد. در دیابت به غیر از حجم مایع منی، سایر پارامترهای اسپرم تفاوت چندانی پیدا نمی کنند. توصیه می شود؛ با رعایت رژیم غذایی و درمان های جایگزین، علاوه بر کاهش هزینه های درمان، در مواردی موجب پیشگیری و بهبود دیابت شود.

 

 

 

انالیز مایع منی

تست ارزیابی اسپرم (اسپرموگرام) همراه با تفسیر نتایج

از مسائل مهم در علم پزشکی، مشکل ناباروری و کاهش باروری است. ناباروری به معنای عدم ایجاد بارداری پس از یک سال ارتباط جنسی بدون استفاده از وسایل پیشگیری از بارداری می باشد. حدود ۱۵ درصد زوجین در سال اول باردار نمی شوند. احتمال موفقیت در بارداری برای زوج های جوان و سالم در هر چرخه ی تولیدمثل تقریبا ۲۵-۲۰ درصد است. در این میان علت ناباروری در اکثر مردان ناشناخته می باشد. سرمنشا این عدم شناخت، می تواند از ناآگاهی افراد درباره ی عملکرد دستگاه تناسلی مردان و فرایندها و عوامل تاثیرگذار بر آن باشد.ارزیابی اسپرم یکی از راهکارهای مقاابله با ناباروری مردان می باشد.

 

انالیز مایع منی

 

تولید اسپرم از چه زمانی و تحت کنترل چه مواردی انجام می شود

مدت زمان اسپرماتوژنز در انسان، از ابتدای تولید اسپرم تا زمان انزال، ۶۴ روز طول می کشد. تغییرات مشاهده شده در پارامترهای موجود در آنالیز مایع منی نشان دهنده ی نتیجه ی تاثیر فاکتورهای بیولوژیکی، جسمی، شغلی و مواردی از این قبیل می باشد که به نوعی طی دو ماه قبل از جمع آوری مایع منی بر فرد تاثیر گذاشته است.

کنترل هورمونی تولید اسپرم توسط بخش های مهم زیر انجام می شود:

  • هیپوتالاموس با هورمون آزاد کننده ی گنادوتروپین  (GnRH)
  • هیپوفیز قدامی با هورمون محرک فولیکولی  (FSH) و هورمون لوتئین ساز  (LH)
  • بیضه ها با هورمون تستوسترون

مایع منی و ویژگی های آن

یک نمونه طبیعی مایع منی باید ظاهری  یکنواخت، خاکستری ( یا شیری) و نیمه کدر و بوی مخصوص نم گرفته و تلخ داشته باشد. مایع منی پس از انزال به حالت لخته شده تبدیل می گردد. بعد از حدود نیم ساعت، مایع منی به حالت مایع درمی آید که اگر این مدت زمان طولانی باشد، نشان از وجود عفونت است.  pH مایع منی قلیایی و در حد ۸-۷/۲ می باشد ولی نباید بیش از حد قلیایی ( مواردی همچون عفونت) یا اسیدی ( مواردی همچون بیماری های غده پروستات) باشد. اولین بخش مایع منی در انزال، بیشترین تعداد اسپرم با بهترین تحرک را دارا می باشد.

مایع منی از ترشحات غدد مختلفی تشکیل شده است که شامل موارد زیر می باشد :

  • ترشحات پروستات که ۳۰-۲۵ درصد حجم مایع منی را تشکیل می دهد
  • ترشح آن تحت کنترل دی هیدروتستوسترون بوده و تولید یک مایع سفید رنگ، شفاف، رقیق و قلیایی می کند که شامل آنزیمهای پروتئولیتیک (فیبرینولیزین)، اسید سیتریک، اسید فسفاتاز، PSA و لیپیدها می باشد
  • ترشحات بیضه که ۵-۲ درصد حجم مایع منی را تشکیل می دهد
  • ترشحات سمینال وزیکول ها (یا کیسه منی) که ۷۵-۶۵ درصدحجم مایع منی را تشکیل می دهد

وظیفه کیسه منی تولید مایع مغذی زرد رنگ غلیظی ( قند به ویژه فروکتوز، پروتئین، اسیدهای آمینه، سیترات، آنزیم ها، فلاوین ها، ویتامین C، فسفریل کولین، پروستاگلاندین و … که باعث مهار سیستم ایمنی زنان بر علیه آنتی ژن های خارجی موجود در مایع منی می شود) جهت تغذیه اسپرم ها می باشد.
ترشحات غدد بولبواورترال و غدد کوپر کمتر ازیک درصد حجم مایع منی را تشکیل می دهند. ترشحات این غدد به داخل اورترا ریخته شده و به عنوان یک لوبریکانت (لغزنده) عمل می کنند. موکوس ترشح شده از این قسمت باعث افزایش تحرک اسپرم ها در محیط واژن و سرویکس شده و از پس زدن اسپرم ها به خارج از واژن جلوگیری می کند. همچنین خاصیت ژلی مایع منی مربوط به ترشحات غدد کوپر می باشد.
مایع منی طبیعی شیری رنگ می باشد. زرد، قهوه ای یا خونی بودن نشانه ای از غیرطبیعی بودن آن است. حجم مایع منی (ejaculation volume) باید حداقل در حد ۲ سی سی باشد. لازم به ذکر است که حجم مایع منی در نتایج آزمایشات تاثیر گذار است ولی نه به اندازه ی اهمیتی که پارامترهای مهم دارند. از کاهش حجم مایع منی به موارد تشخیصی مانند انسداد مجاری می توان پی برد.

 

بررسی مایع منی و ویژگی های آن

 

تشخیص ناباروری مردان با اسپرموگرام

اولین قدم برای تشخیص ناباروری مردان بعد از معاینه ی بیضه توسط پزشک، اسپرموگرام (آزمایش ارزیابی منی) می باشد. این آزمایش در عین داشتن کارایی لازم، تستی ارزان و غیرتهاجمی است که بهتر است در یک شرایط روانی مناسب در خانه با استفاده از ابزارهای ارزیابی در خانه مانند گجت اسپو (اولین گجت ارزیابی اسپرم در خانه) انجام شود.
اسپرموگرام سه عامل اصلی در طبیعی بودن اسپرم را می سنجد، شامل:

  • تعداد
  • مورفولوژی (شکل)
  • تحرک

اسپرم طبیعی دارای سر بیضی شکل، تنه و دم با حرکت رو به جلو پیشرونده می باشد.

 

تشخیص ناباروری مردان با اسپرموگرام

 

نکاتی که در هنگام انجام آزمایش اسپرم باید به آنها توجه کنیم

  • از نظر زمانی : فاصله زمانی بین دو نمونه نباید کمتر از ۷ روز و بیشتر از۳ هفته باشد. نمونه باید در فاصله بین  ۲ الی ۵ روز از آخرین انزال جمع آوری شود.  به طور کلی نباید در روزهای ذکر شده هیچ گونه مایع منی، چه در حالت خواب و چه از طریق مقاربت جنسی، از بدن فرد خارج شود. علت این موضوع را اینگونه می توان بیان کرد که اگر آزمایش زودتر از زمان مقرر صورت گیرد، کاهش حجم نمونه را در پی خواهد داشت و اگر دیرتر صورت بگیرد، افت حرکت اسپرم و نهایتا نتیجه نادرست را به همراه خواهد داشت.
  • زمان تحویل نمونه: در مراکز ناباروری مکان خاصی به این منظور در اختیار زوجین قرار می گیرد. ولی اگر نمونه دادن برای افراد در این مکان مشکل باشد، می توانند نمونه را در منزل تهیه کنند. نکته ای که باید به آن توجه کنیم این است که حتما ظرف نمونه از آزمایشگاه گرفته شود و نمونه در عرض کمتر از نیم ساعت، در دمای ۳۵ درجه (می توانیم ظرف نمونه را چسبیده به بدن نگه داریم) به آزمایشگاه تحویل داده شود (سرد شدن منی، کاهش حرکت اسپرم را سبب می شود). بررسی نمونه حتما  باید تا حداکثر یک ساعت بعد از انزال انجام شود.

 

نکاتی که فرد در هنگام انجام آزمایش اسپرم به آنها توجه می کند

 

پارامترهای اسپرموگرام

براساس معیارهایی که مورد قبول سازمان بهداشت جهانی  می باشد، اسپرموگرام باید  شامل حداقل پارامترهای مورد پذیرشی که در زیر به اصلی ترین آنها اشاره می کنیم باشد:

  •  سیالیت (Liquefaction)

مایع منی در عرض ۶۰ دقیقه در حرارت اتاق و در عرض ۳۰-۲۰  دقیقه در حرارت ۳۷ درجه سیال می شود.
تشکیل لخته بلافاصله بعد از انزال، از خروج مایع منی از واژن جلوگیری کرده و همچنین باعث محافظت اسپرم ها از تماس مستقیم با pH  پایین موکوس سرویکس می شود. تا اینکه مایع منی در عرض ۳۰-۲۰  در اثر فعالیت آنزیم های پرتئولیتیک پروستات سیال شده و با موکوس سرویکس مخلوط می گردد و pH محیط را بالا می برد. نقص در سیال شدن مایع منی نشان دهنده ی ترشح ناکافی پروستات میباشد.

  •   ویسکوزیته (Viscosity)

در حالت طبیعی مایع منی وقتی که به  داخل یک پیپت ۵ میلی لیتری کشیده شود، باید به صورت قطعات مجزا رها شود ولی اگر تشکیل یک رشته نخی شکل طویل تر از ۲ سانتی متر بدهد، غیر طبیعی محسوب شده و می تواند باعث کاهش تحرک اسپرم ها شود.

  •   ظاهر (Appearance)

مایع منی پس ازسیال شدن باید در حرارت اتاق و زیر نور چراغ مورد بررسی قرار گیرد.
اگر تعداد اسپرم بسیار کم باشد، کدورت کمتری نشان می دهد و اگر نمونه حاوی گلبول قرمز باشد به رنگ قرمز متمایل به قهوه ای در می آید. مایع منی دربیماران مبتلا به یرقان و  Pyospermia (وجود چرک در مایع منی به همراه موکوس فراوان) و یا بیمارانی که ویتامین های  گروه B مصرف می کنند، به رنگ زرد در می آید. البته رنگ زرد می تواند نشانه آلودگی مایع منی به ادرار و یا طولانی بودن زمان آمیزش جنسی باشد.

  •   حجم (Volume)

حجم مایع منی باید بطور طبیعی بین ۵-۱/۵ میلی لیتر باشد. حجم کمتر از یک میلی لیتر باعث کاهش احتمال تماس اسپرم ها با سرویکس می شود و حجم بیش از ۷ میلی لیتر نیز به دلیل رقیق سازی، سبب کاهش تعداد اسپرم ها در ناحیه سرویکس می شود.

  •  تعداد اسپرم (Concentration)

شمارش اسپرم باید بعد از مخلوط نمودن ممتد و آرام مایع منی صورت گیرد.
قبل از اینکه فردی در طبقه بندی زیر قرا بگیرد، باید حداقل ۲ نمونه با فاصله زمانی بیشتر از۲/۵ ماه از او گرفته شده و آزمایش گردد. رعایت فاصله زمانی به این دلیل است که مدت زمان تولید یک اسپرم حدود ۶۴ روز است. طبقه بندی به شرح زیر می باشد :

  •  بارور (Fertile)، که تعداد اسپرم بیشتر از ۲۰ میلیون در هر میلی لیتر باشد
  •  کم بارور (Subfertile)، که تعداد اسپرم بین ۲۰-۵  میلیون در هر میلی لیتر باشد
  •  نابارور (Infertile)، که شامل موارد آزوسپرمی و یا تعداد اسپرم کمتر از ۵ میلیون در هر میلی لیتراست

یک فرد با شمارش اسپرم کمتر از ۵ میلیون در هر میلی لیتر و تحرک کمتر از ۲۰ درصد،  به عنوان یک فرد نابارور محسوب می شود ولی مواردی از بارداری با همین تعداد کم نیز گزارش شده است. در نارسایی های بیضه چه به صورت اکتسابی (مثل عفونت ها) و چه به صورت مادرزادی (مثل سندرم کلاین فلتر) تعداد اسپرم کاهش می یابد.

  •  اسیدیته (pH)

اسیدیته باید تا یک ساعت پس از انزال اندازه گیری شود. میزان pH  طبیعی مایع منی حدود ۸-۷/۲ می باشد. کاهش pH در حالات Azoospermia (فقدان اسپرم در مایع منی)، انسداد  Ejaculatory duct، فقدان مادرزادی دوطرفه ی Vas deferens و آلودگی مایع منی به ادرار، دیده می شود. کاهش pH  می تواند با افزایش  ترشحات پروستات نیز همراه باشد.
موارد pH بالاتر از ۸ معمولا ناشی از وجود عفونت در ناحیه پروستات، سمینال وزیکول و اپیدیدیم است که در این صورت همراه با Pyospermia  می باشد.

پارامترهای میکروسکوپی

  • حجم مایع منی، حداقل ۱/۵ سی سی (semen volume)
  • غلظت اسپرم، بیشتر یا مساوی ۱۵ میلیون در هر میلی لیتر (sperm concentration)
  • تعداد کل اسپرم، ۳۹  میلیون در هر انزال  total sperm number  (در تعداد زیر یک میلیون باید به علل انسدادی شک کرد)
  • تحرک کل اسپرم، بیشتر یا مساوی ۴۰ درصد (progressive motility)، یا ۳۲ درصد دارای حرکت پیشرونده
  •  قابلیت زنده ماندن (vitality)، بیش از ۶۵ درصد کل اسپرم ها زنده باشند

پارامتر های میکروسکوپیک آنالیز مایع منی

علاوه بر موارد ذکر شده، باید بدانیم که، ۴ درصد اسپرم ها باید مورفولوژی نرمالی داشته باشند. اگرتعداد اسپرم های با مورفولوژی طبیعی  کمتر از ۴ درصد باشد  به آن   Teratozoospermia  می گویند. در مقادیر کمتر از۴ درصد میزان موفقیت  IVF حدود ۷ الی ۸ درصد می باشد و مقادیر بین ۴ الی ۱۴ درصد با موفقیت متوسط IVF همراه است. در اسپرموگرام، اسپرم ها از نظر حرکتی به چهار نوع طبقه بندی می شوند که C،B،A وD هستند. نوع A و B مهمترین آنهاست که در مجموع، این دو باید ۵۰ درصد شان تحرک داشته باشند. فقط اسپرم هایی که حرکت مستقیم و پیشرونده دارند از لحاظ باروری دارای اهمیت هستند.

 

بررسی پارامتر های میکروسکوپیک اسپرموگرام

 

طبقه بندی تحرک اسپرم ها

  •  اسپرم هایی با حرکت سریع و پیشرونده (Rapid Progressive) : سرعت حرکت اسپرم بیشتر از ۲۵ میکرومتر (حدود ۵برابر طول قسمت سر) در ثانیه می باشد، که به آن گرید a   می گویند.
  •  اسپرم  هایی با حرکت کند و پیشرونده (Slow Progressive) : سرعت حرکت اسپرم بین ۵ تا ۲۵ میکرومتر در ثانیه است، که به آن گرید b  می گویند.
  •  اسپرم های متحرک ولی غیر پیشرونده (Non Progressive) : اسپرم در جای خودش حرکت می کند و یا سرعت حرکت آن کمتر از ۵ میکرومتر در ثانیه می باشد، که به آن گرید c می گویند.
  •  اسپرم های غیر متحرک (Immotile) : اسپرم به طور کامل بی حرکت است، که به آن گرید d می گویند.

در اسپرموگرام، معمولا دو نمونه با فواصل حداقل ۳-۲ هفته درخواست می شود. به دلیل اینکه تعداد اسپرم ها روزانه تغییر می کند، یک نمونه کافی نیست. در واقع میانگین نمونه ها به عنوان بهترین نتیجه در نظر گرفته می شود.

 

 تحرک اسپرم

 

عوامل تاثیرگذار بر اسپرموگرام

  • افزایش دمای اسکروتوم (مانند واریکوسل)
  • انسداد دستگاه تناسلی
  • نارسایی بیضه (مانند بیضه نزول نکرده)
  • بیماری های مقاربتی
  • امواج
  • عفونت و تب
  • اختلالات غدد درون ریز
  • مشکلات ایمنولوژیکی
  • ناهنجاری های ژنتیکی
  • اضافه وزن یا BMI بیشتر یا مساوی با ۲۵ …

راهکارهایی برای حفظ توانایی باروری در مردان

  • تغییر سبک زندگی و استفاده از برنامه ی غذایی مناسب و ورزش
  • عدم مصرف سیگار و الکل
  • روابط جنسی سالم و استفاده از کاندوم برای کاهش بیماری های مقاربتی
  • پوشیدن لباس مناسب در صورت لزوم خصوصا مشاغل خاص
  • پرهیز از نشستن های طولانی، دوش مداوم آب گرم
  • عدم استفاده از داروهای مکمل بدنسازی …
نتیجه گیری

با توجه به اینکه ناباروری جزو مشکلات شایع در عصر حاضر می باشد، استفاده از فناوری های جدید و مقرون به صرفه برای تشخیص و درمان به موقع ناباروری ضروری به نظر می رسد.

 

انجماد مایع منی

راهکارهایی برای بهبود کیفیت نمونه های ذخیره شده در بانک اسپرم

انجماد؛ شاخه ­ای از دانش انجماد زیستی است که شامل نگه­داری طولانی مدت سلول­ ها و بافت ­ها در حرارت بسیار پایین می باشد. اولین گزارش درباره‏ ی انجماد مایع منی و اسپرم و لقاح مصنوعی به پژوهش­ هایی که یک کشیش و دانشمند ایتالیایی به نام اسپالانزایی در سال 1776 انجام داده برمیگردد. از آن پس مایع منی بسیاری از گونه­ ها یخ‌زده شد و امروزه این فرآیند به صورت یک روش منظم انجام می­ شود. آماده­ سازی اسپرم و محافظت انجمادی آن نیازمند روش ­های خیلی ظریفی است. اسپرم نسبت به عوامل تنش­ زای محیطی حساس می­ باشد بنابراین، روش­ های آزمایشگاهی باید در جهت به حداقل رساندن این شرایط مضر برای این سلول­ ها فراهم باشند.

 

انجماد مایع منی

مهم ترین عوامل ایجاد تغییرات ساختاری در اسپرم

تنش ­های اسمزی، شیمیایی و مکانیکی طی فرآیند­های انجماد یخ­گشایی مهمترین دلایلی هستند که تغییرات فراساختاری، بیوشیمیایی و عملکردی را در اسپرم به وجود می ­آورند. در نتیجه آن سلول اسپرم تحت تأثیر این فرآیند قرار گرفته و مجموعه­ ای از عوامل به صورت آبشاری منجر به کاهش باروری اسپرم می شود.

امروزه تلاش ­های قابل ملاحظه­ ای برای توسعه فناوری انجماد اسپرم در حال انجام است. مهم­ترین مسئله در یخ‌زدن مایع منی، متوقف نمودن فعالیت‏ های متابولیکی اسپرم در مدت یخ‌ زدن است به گونه­ ای که جنبش اسپرم تا زمان یخ­گشایی و فرآیند لقاح به تعویق بیافتد. سرما و فرآیند انجماد و ایجاد کریستال­های یخ درون­ سلولی می ­تواند برای اسپرم زیان­ بار باشد. مقدار آثار سوء این فرآیند در گونه­ های مختلف متفاوت است.

 

بررسی مایع منی و ویژگی های آن

 

عملکرد ساختار اسپرم و تاثیر آسیب های وارد بر آن درناباروری مردان

ساختار ویژه غشای پلاسمایی اسپرم که دارای اسید­های چرب غیراشباع ­زیادی است منجر به حساسیت غشا نسبت به آسیب­ های ایجاد شده توسط پراکسیداسیون لیپید می­ شود. همچنین کاهش فسفریلاسیون پروتئین ­های آکسونم که برای جا­به­ جایی اسپرم ضروری هستند موجب کاهش تحرک اسپرم در حین حفاظت انجمادی می­ شوند. رادیکال­ های آزاد را می­ توان اصلی­ ترین عامل تنش شیمیایی یا تنش اکسیداتیو طی فرآیند انجماد یخ­گشایی دانست.

مقادیر اندک انواع گونه­ های واکنش­ پذیر اکسیژن از نظر فیزیولوژیکی برای توانایی لقاح و واکنش آکروزومی و ظرفیت­ پذیری اسپرم نیاز است، هرچند مقادیر زیاد آن موجب آسیب به اسپرم می­ شود. گونه ­های واکنش ­پذیر اکسیژن از فعالیت آنزیم ­های مؤثر در فرآیند­های فسفریلاسیون اکسیداتیو، گلیکولیز یا دیگر مسیر­های تولید کننده ATP برای سلول اسپرم جلوگیری می­ کنند.

 

نکاتی که فرد در هنگام انجام آزمایش اسپرم به آنها توجه می کند

 

ادامه؛ مجموعه این عوامل باعث تنش اکسیداتیو خواهند شد که نتیجه آن در فاز اول، پراکسیداسیون لیپید­های غشا است و سپس تخریب و عبور از غشای سلول و در نهایت دسترسی به اندامک­ های درون سلولی و تأثیر بر فعالیت­ های آن­ها و تغییر برهم­کنش­ های بیوشیمیایی در داخل سلول و نیز ایجاد شکستگی در DNA سلول­های اسپرم، که منجر به کاهش توان باروری اسپرم می ­شود.

این امر سبب می­ شود که محققین اقدام به استفاده از آنتی­ اکسیدان­های سنتتیک در محیط­ های انجماد اسپرم به منظور جمع­ آوری رادیکال­ های آزاد فعال و سپس خنثی ­سازی آنان در داخل و خارج سلول­ ها نمایند اما آنچه که تاکنون نشان داده شده است این است که راهکار کاربرد آنتی ­اکسیدان­ ها در راستای رفع صدمات وارد به سلول­ها و به خصوص کاهش صدمات ناشی از فرآیند انجماد یخ­گشایی در اسپرم کافی نبوده است، زیرا که اسپرم قادر است تنها از مقدار اندکی از آنتی­ اکسیدان­ های اضافه شده به رقیق­ کننده­ ها استفاده و از همه مهم­ تر اینکه آنتی ­اکسیدان­ های استفاده شده طی زمان فرآوری و سرد سازی اسپرم خصوصیات حفاظتی خود را از دست می ­دهند.

این موضوع سبب شده است که محققین استفاده از روش­های مکمل آنتی ­اکسیدانی را به عنوان یکی از راهکار­های نوین برای آماده­ سازی اسپرم در مقابل صدمات ناشی از فرآیند انجماد یخ­گشایی به کار ببرند.

 

تغییر ساختار اسپرم در فرایند انجماد

روش های بهبود فرایند انجماد

زنده­ ماندن و سلامت تمام سلول­ ها به پاسخ­ های فیزیولوژیکی مناسب در مقابل تنش ­ها و چالش ­های محیطی که می­ توانند تعادل سلول را بر هم بزنند بستگی دارد. به طور معمول روش ­هایی که در بهبود فرآیند انجماد استفاده می ­شود بیشتر ازتهاجمی بودن، حالت دفاعی دارند. استفاده از انواع آنتی­ اکسیدان عصاره­ های گیاهی، اسید­های آمینه، آنزیم ­ها و مواد محافظ به عنوان روش ­های دفاعی مطرح می­ باشد. پیشرفت­ های اخیر در زمینه ی روش­ های کمک ­باروری (ART) محققین را قادر ساخته تا بتوانند روش­های نوینی را ارائه دهند.
در چند سال اخیر روش­هایی ارائه شده است که برخلاف رویه قبلی حالت تهاجمی-کنترلی دارند و با اعمال یک نیروی منفی سعی در کاهش حساسیت و به کار انداختن سازوکارهای دفاعی در مواجهه با تنش­ های بعدی که سلول با آن رودررو خواهد شد را دارد. به کار بردن تنش برای آماده ­سازی سلول­ ها، موضوعی می باشد که اخیرا مورد بررسی قرار گرفته است. مطالعات نشان می­ دهد که با به کار­گیری یک عامل تنش ­زا که به خوبی تعریف شده، می ­توان فراسنج ­های کیفی اسپرم را بهبود بخشید.

این پدیده که یک تنش زیر حد کشندگی است که موجب القای یک پاسخ، همراه با افزایش موقت مقاومت نسبت به تنش ­های بعدی می­ شود تقریبا در تمام سطح زندگی موجودات از باکتری­ ها گرفته تا ارگانیسم­های چند­سلولی مشاهده شده است. درسطح سلولی عکس­ العمل موجود از سه مرحله ­ی حساس شدن، ارزیابی و سپس خنثی ­کردن آسیب وارد شده توسط تنش و در نتیجه افزایش موقتی مقاومت به چنین آسیب­ هایی تشکیل شده است.

 

روش های بهبود فرایند انجماد

نتیجه گیری

مطالعات نشان داده که پروتئین­های ویژه ­ای (استرس پروتئین­ ها) در تنش ­های ساده و زیر حد کشندگی در اسپرم آزاد می شود که می­ تواند از مرگ برنامه­ ریزی شده در اسپرم جلوگیری کند. اگر چه هنوز ساز­و­کار فیزیولوژیکی دقیقی برای این موضوع مشخص نشده است و اهمیت مولکولی افزایش سطح این پروتئین­ها به خوبی روشن نیست اما می ­تواند راهکار مناسبی برای افزایش کارایی و باروری اسپرم­ های منجمد شده بعد از فرآیند انجماد یخ­گشایی باشد.

مطالعات در این زمینه جدید می ­باشد و نیاز به درک بیشتر اثرات این پروتئین­ها در نگه­داری و زنده ­ماندن اسپرم­ ها با اعمال تنش­ های ملایم در زمان حفاظت انجمادی دارد. به نظر می­ رسد تنش ­های هیدروستاتیک، اسمزی و حتی تنش­ های اکسیداتیو از جمله راهکار­هایی باشند که با بررسی میزان و زمان تنش آن­ها به اسپرم راهکاری برای افزایش راندمان باروری باشد.

کرونا و ناباروری؛ تاکنون هیچ مطالعه جامعی نشان دهنده تاثیر کرونا بر ناباروری نیست

آیا کرونا می تواند در باروری مردان تاثیر داشته باشد؟

این سوالی است که این روزها بسیار پرسیده می شود. تا به امروز همه مطالعاتی که بر روی کرونا انجام شده است نشان دهنده عوارض سنگین این ویروس بر روی ریه می باشد. اما آیا این ویروس بر عملکرد دستگاه تولید مثلی مردان نیز می تواند تاثیر گذار باشد؟ برای پاسخ به این سوال مطالعات اولیه ای انجام شده است. نتایج آن نشان دهنده احتمال آسیب به لوله های اسپرم ساز بیضه ها می باشد. اما این که این مطالعات تا چه اندازه معتبر می باشد هنوز نمی توان نتیجه گیری کرد.

 

 

ناباروی مردان

ناباروری، یکی از مشکلات مهم در زندگی 25 درصد از زوج هاست. تقریباً علت 40 درصد موارد ناباروری مربوط به مرد و باقی موارد مربوط به زن یا هر دو است. با کاهش نرخ رشد جمعیت به زیر یک درصد در کشور توجه به مقوله ناباروری باید جدی تر دنبال شود. نزدیک به پنج میلیون زوج نابارور در کشور می تواند در آینده معضل جدی باشد. در آقایان پس از ۴۰ سالگی کمیت و کیفیت اسپرم کاهش پیدا کرده و خطر بروز ناهنجاری در جنین نیز افزایش می‌یابد. بنابراین به‌رغم مشکلات اقتصادی، توصیه می شود که جوانان ازدواج و فرزندآوری را به تأخیر نیندازند. دلایل بسیار زیادی می تواند موجب ناباروری مردان گردد. با شیوع ویروس کرونا محققان مطالعاتی را انجام دادند تا تاثیر ویروس بر تولید مثل مردان را بررسی نمایند. اما تاکنون مطالعه جامعی که نشان دهد ویروس کرونا موجب اختلال در عملکرد جنسی مردان می شود گزارش نشده است.

 

مکانیسم اثر احتمالی کرونا بر ناباروی مردان

گیرنده هایی که ویروس کرونا به منظور ورود به سلول ایجاد شده اند. در سطح سلول های سازنده هورمون جنسی مردانه، یعنی تستوسترون نیز وجود دارند. این احتمال مطرح شده که ممکن است ابتلا به این ویروس موجب عوارضی بر عملکرد جنسی مردان شود. ویروس کرونا همراه با تب شدید می باشد و تب بالا و مداوم می تواند روی سلول های اسپرم ساز بیضه ها تاثیر مخربی داشته باشد. اما اگر ابتلا به این ویروس ها باعث ایجاد التهاب در بیضه شود، آثار مخرب آن طولانی مدت خواهد بود. از طرف دیگر تاثیر استرس و فشار عصبی بر نابارروی است. این امر می تواند باعث تجمع اکسیدان ها و اختلال در تعادل آنتی اکسیدانی سلول اسپرم شده و منجر به آسیب آن شود. اما تاکنون گزارش جامعی برای این مورد نیز ارایه نشده است. به طور کلی هنوز شواهد کافی درباره‌ی ابتلا به کووید ۱۹ و تأثیر آن بر ناباروری در دست نیست.

 

ارتباط کرونا و ناباروری مردان

مطالعات محققین در رابطه با تاثیر کرونا روی ناباروی

گزارش‌های ابتدایی حاکی از آن است‌که مکانیسم محتمل به دلیل حضور ویروس در بدن و ایجاد عفونت ویروسی در دستگاه تناسلی که حاوی مقدار زیاد آنزیم ACE2 (پروتئین  آنزیم آنژیوتانسین) می‌باشد. از طریق این  پروتئین، ویروس وارد بدن می شود. یک مطالعه روسی کاهش 38 درصدی اسپرم مردانی که دچار کروناویروس شده اند را گزارش کرده است. مطالعه ای  هم توسط چینی ها انجام شده است و در پایگاه مدیکال اکسپرس منتشر شده است. ویروس را در اسپرم ۶ نفر از ۳۸ مردی که به کووید ۱۹ مبتلا بودند مشاهده کرده‌اند که حال چهار نفر از آنها وخیم و دو نفر دیگر در حال بهبودی بوده است. اما هنوز مشخص نیست که  میزان ماندگاری این ویروس در اسپرم افراد مبتلا تا چه زمانی‌ است.

 

نتیجه گیری

با توجه به شکاف موجود در دانش، بیماران نابارور باید در مورد مزایا و معایب شروع درمان ناباروری طی پاندمی کرونا مشاوره شوند. ارزیابی مستمر اسپرم با استفاده از گجت های ارزیابی اسپرم در خانه می تواند به مردان برای آگاهی از سلامت باروری شان در دوران کرونا کمک شایانی نمایند و نگرانی آن ها را برطرف کند. هم چنین باید سطح استرس و نگرانی و ترس از کرونا که می تواند روی سطح و تعادل هورمون های جنسی تاثیر داشته باشد کنترل شود.

آیا میدانید دلیل ۵۰ درصد از ناباروری زوجین مردان هستند؟

آیا مشکلات ناباروری در مردان به اندازه زنان موثر است؟

برخلاف باور برخی از مردم که تنها مشکلات زنان را عامل ناباروری زوجین می دانند ولی ۴۰ درصد از ناباروری ها به علت اختلالاتی در بدن مردان می باشند. با توجه به آمارهای ارائه شده حدود ۱۵ درصد زوجین در سال اول باردار نمی شوند. مشکل ناباروری برای هر شخص علاوه بر داشتن جنبه فردی، جنبه روانی و اجتماعی هم به همراه دارد و حتی از مشکلات شایع و مورد توجه سازمان بهداشت جهانی (WHO) می باشد. ناباروری به عدم توانایی زوجین در بارداری بعد از حداقل یک سال ارتباط جنسی بدون استفاده از روش های پیشگیری اطلاق می شود. فاکتور های ناباروری مردان به گونه ای تعریف می شود که اگر یک یا بیشتر، پارامترهای غیرطبیعی در آنالیز مایع منی وجود داشته باشد یا شخص عملکرد جنسی نامناسب یا عملکرد انزالی ناکافی داشته باشد.

در نیمی از موارد ناباروری، مشکلات مردان دخیل است و مسئله ای که در اینجا حائز اهمیت می باشد این است که تنها ۴۰ درصد این مشکلات قابل تشخیص است و این بدان معناست که بخش عمده ای از این علل قابلیت تشخیص ندارند پس در نتیجه درمان دشوارتر و نیازمند صرف وقت و هزینه ی بیشتری برای زوجین می باشد.

 

چه عواملی می توانند علت ناباروری مردان باشند؟

با توجه که اغلب ناباروری ها ثانویه هستند پس به خصوص در کشورهای در حال توسعه قابل پیشگیری می باشند. این علل ایحاد کننده ی مشکلاتی است که از کاهش تعداد اسپرم تا انسداد مجاری هدایت کننده (مجاری انزالی) متفاوت است که درجات خفیف تا شدید را شامل می شوند که تعدادی از آنها به شرح زیر می باشند:

  • واریکوسل
  • مشکلات لوله ی منی
  • عوامل محیطی و تغذیه ای
  • عوامل هورمونی
  • مصرف سیگار (به DNA اسپرم آسیب می رساند) و الکل
  • کاهش غلظت و حجم مایع منی
  • مورفولوژی های غیرطبیعی اسپرم
  •  قرار گیری بیضه ها در معرض گرمای زیاد (مانند شغل نانوایی)
  • ژنتیک
  • التهاب…
  • سنعلائم ناباروری زوجین

به عنوان مثال التهاب روی کیفیت اسپرم (التهاب بیضه و اپی دیدیم) تاثیرگذار است که می تواند به علت عفونت های جنسی، سوزاک، HIV و از این دست عوامل باشد.جهت پیشگیری از آنها می توان اقدامات ساده ای همچون، پرهیز از سیگار کشیدن، پرهیز از مصرف زیاد الکل، حفظ دفعات مطلوب فعالیت جنسی (تعداد اسپرم می تواند با فعالیت جنسی هر روزه کاهش یابد و تحرک اسپرم هم می تواند به دلیل کم بودن فعالیت جنسی کم شود)، پوشیدن لباس های محافظ در ورزش های خطرناک و سنگین را رعایت کرد.

انواع  ناباروری های مطرح شده ی مردان

ناباروری به سه شکل، مادرزادی، ااکتسابی و تعریف نشده طبقه بندی شده است و پارامترهایی که اسپرم با آن ها سنجیده می شود شامل مواردی چون تعداد، تحرک و مورفولوژی می باشد که به عنوان مثال در مورد تعداد، از الیگواسپرمی (کاهش تعداد اسپرم) تا آزواسپرمی (عدم وجود اسپرم)، متغیر است.

مردان دچار ناباروری چه علائمی می توانند داشته باشند

از جمله علائم مهمی که به طور واضح در ناباروری مردان مطرح هستند یا از طریق مطالعات آزمایشگاهی و معاینه به آن ها می رسیم می توان به، عدم توازن هورمون هایی مانند تستوسترون (که نقش اصلی را در بدن مردان ایفا می کنند)،کاهش موی بدن و صورت، کاهش میل جنسی، اختلال در نعوظ، ژنیکوماستی (رشد غیرطبیعی سینه ها)، مشکلات مرتبط با انزال یا تغییراتی در آن، وجود توده یا درد در بیضه ها، کاهش تعداد اسپرم در هر انزال و… اشاره کرد.

راه های تشخیص ناباروری مردان

در ابتدا برای تشخیص، بررسی سابقه پزشکی بیمار و معاینه ی فیزیکی توسط پزشک ضروری است که درخواست آزمایش خون برای تعیین هورمون FSH و تستوسترون و آنالیز اسپرم از ضروریات کار می باشد.
در زیر به برخی روش های تشخیصی اشاره می کنیم و به توضیح مختصری درباره چرایی استفاده از آن ها می پردازیم:

  • آنالیز اسپرم ( تشخیص کیفیت و مقدار اسپرم)
  • تست خون (تشخیص عدم تعادل هورمونی)
  • تصویربرداری (جهت اطمینان از نبود مشکل آناتومیکی)
  • آزمایش ادرار پس از انزال ( اگر در ادرار، اسپرم وجود داشته باشد نشا ن دهنده ی بازگشت منی به ادرار پس از انزال است که اصطلاحا پس زده شدن انزال می گویند)
  • سونوگرافی اسکروتوم (تشخیص واریکوسل)
  • سونوگرافی ترانس رکتال (مشاهده ی پروستات)
  • آزمایش ژنتیک

ناباروری مردان روش های درمانی دارند

با توجه به شدت و وخامت مشکل و با صلاح دید پزشک متخصص درمان هایی تا به امروز در نظر گرفته شده است که مروری بر تعدادی از آنها و چگونگی برطرف کردن مشکل خواهیم داشت:

  • جراحی (در واریکوسل و انسداد لوله های خروج اسپرم)
  • درمان عفونت (آنتی بیوتیک)
  • درمان مسائل مربوط به رابطه ی جنسی (دارو و یا مشاوره برای درمان نعوظ و انزال زودرس)
  • درمان هورمونی (جایگزین های هورمونی)
  • روش های کمک باروری (مانند IVF)

نتیجه گیری

با در نظر گرفتن این موضوع که از هر پنج زوج، یک زوج بارور نمی شوند و اهمیتی که مردان در این مسیر دارند و ناشناخته بودن بخش وسیعی از آن در باروری دارد، باید توجه بیشتری به این موضوع نشان داده شود و روش های در دسترس و به صرفه تری که بتوان به کمک تکنولوژی های روز از آنها استفاده کرد تولید گردد.